Şomonlik
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 194-b. — ziyouz.com
Şomonlik ŞOMONLIK, şamanlik (evenk tilida şaman — jazavaga tuşiş) — ibtidoiy diniy e'tiqod şakllaridan biri. Yovuz va ezgu ruhlarga, ularning inson hayotiga ta'sir körsatişiga işoniş Ş.ning asosini taşkil etadi. Ş.da uning ruhoniylari — şomonlar ruhlar bilan aloqa boğlay oladigan, bölajak voqealarni oldindan aytib bera oladigan şaxslar deb, ularga siğiniladi. Maxsus kiyim kiygan, çildirma uşlagan va boşqalar turli narsalar taqingan şomonning xalq örtasida raqs tuşib va jazavaga kirib, ruhlar bilan «aloqa boğlaşi» hamda ulardan ma'lum yölyöriq olişi Ş.ning asosiy marosimi hisoblanadi. Bu diniy e'tiqodda oddiy dindorlarga belgilangan keng marosimçilik belgilari va ibodatxonalar yöq. Şomonlarga bemorlar özlarini davolaş maqsadida murojaat qilib turadilar. Ş. Afrika, Şim. va Şarqiy Osiyoning köp xalqlarida, Sibirda, indeyslar va boşqalar xalqlarda tarqalgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ШОМОНЛИК, шаманлик (эвенк тилида шаман — жазавага тушиш) — ибтидоий диний эътиқод шаклларидан бири. Ёвуз ва эзгу руҳларга, уларнинг инсон ҳаётига таъсир кўрсатишига ишониш Ш.нинг асосини ташкил этади. Ш.да унинг руҳонийлари — шомонлар руҳлар билан алоқа боғлай оладиган, бўлажак воқеаларни олдиндан айтиб бера оладиган шахслар деб, уларга сиғинилади. Махсус кийим кийган, чилдирма ушлаган ва бошқалар турли нарсалар тақинган шомоннинг халқ ўртасида рақс тушиб ва жазавага кириб, руҳлар билан «алоқа боғлаши» ҳамда улардан маълум йўлйўриқ олиши Ш.нинг асосий маросими ҳисобланади. Бу диний эътиқодда оддий диндорларга белгиланган кенг маросимчилик белгилари ва ибодатхоналар йўқ. Шомонларга беморлар ўзларини даволаш мақсадида мурожаат қилиб турадилар. Ш. Африка, Шим. ва Шарқий Осиёнинг кўп халқларида, Сибирда, индейслар ва бошқалар халқларда тарқалган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.