Şörabaşot
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 256-b. — ziyouz.com
Şörabaşot — Farğona vodiysidagi dehqonçilik bilan şuğullangan qadimiy aholi yaşaydigan şahar xarobasi (mil. av. 4—1-asrlar). Yodgorlik Qirğiziston Respublikasining Özgan şahridan 8 km şim.ğarbda joylaşgan. Mayd. 70 ga. Ş. 3 qismdan iborat: ark, aholi yaşaydigan asosiy qism va molqöy saqlanadigan va atrof hudud aholisi uçun notinçlik paytida yaşirinadigan panagoh. Har bir qism alohida mudofaa devorlari bilan öralgan.
Qad. aholi suğorma dehqonçilik (uzum va beda yetiştiriş) va çorvaçilik (yilqiçilik) bilan şuğullangan. Manbalarning xabar berişiça, xitoylar ayrim q.x. ekinlari (beda, uzum)ni şu yerdan olib ketib özlaştirib olganlar. Ş.dan uyrözğor buyumlaridan taşqari ayollar taqinçoqlari (uzuk va munçoqlar) hamda surmatoş böyoği topilgan. Eng diqqatga sazovori terrakotadan yasalgan odamlar yuz qismi haykalidir. Haykallarning yuz qismi yalpoq va közlari qisiq. Bu tasvirlar antik davr Farğona aholisi töğrisida birinçi aşyoviy hujjatdir. Bu şahar xarobasi qadimiy Farğonada hukm surgan Davan podşoligi davriga töğri keladi. Yozma manbalarda bu şahar Yu (Yuçen) şahri deb tilga olinadi. Aynan, bu şahar aholisi Farğona vodiysiga yuriş qilgan xitoylarga juda qattiq qarşilik qörsatgani haqida ma'lumotlar bor. Ş. Farğona vodiysida dehqonçilik madaniyatini örganişda katta ahamiyatga ega yodgorlikdir.
Ad.: Zadneprovskiy Yu.A., Drevnezemledelçeskaya kultura Fergann, M.—L., 1962.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ШЎРАБАШОТ — Фарғона водийсидаги деҳқончилик билан шуғулланган қадимий аҳоли яшайдиган шаҳар харобаси (мил. ав. 4—1-асрлар). Ёдгорлик Қирғизистон Республикасининг Ўзган шаҳридан 8 км шим.ғарбда жойлашган. Майд. 70 га. Ш. 3 қисмдан иборат: арк, аҳоли яшайдиган асосий қисм ва молқўй сақланадиган ва атроф ҳудуд аҳолиси учун нотинчлик пайтида яширинадиган панагоҳ. Ҳар бир қисм алоҳида мудофаа деворлари билан ўралган.
Қад. аҳоли суғорма деҳқончилик (узум ва беда етиштириш) ва чорвачилик (йилқичилик) билан шуғулланган. Манбаларнинг хабар беришича, хитойлар айрим қ.х. экинлари (беда, узум)ни шу ердан олиб кетиб ўзлаштириб олганлар. Ш.дан уйрўзғор буюмларидан ташқари аёллар тақинчоқлари (узук ва мунчоқлар) ҳамда сурматош бўёғи топилган. Энг диққатга сазовори терракотадан ясалган одамлар юз қисми ҳайкалидир. Ҳайкалларнинг юз қисми ялпоқ ва кўзлари қисиқ. Бу тасвирлар антик давр Фарғона аҳолиси тўғрисида биринчи ашёвий ҳужжатдир. Бу шаҳар харобаси қадимий Фарғонада ҳукм сурган Даван подшолиги даврига тўғри келади. Ёзма манбаларда бу шаҳар Ю (Ючэн) шаҳри деб тилга олинади. Айнан, бу шаҳар аҳолиси Фарғона водийсига юриш қилган хитойларга жуда қаттиқ қаршилик қўрсатгани ҳақида маълумотлар бор. Ш. Фарғона водийсида деҳқончилик маданиятини ўрганишда катта аҳамиятга эга ёдгорликдир.
Ад.: Заднепровский Ю.А., Древнеземледельческая культура Ферганн, М.—Л., 1962.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.