Şox
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 207-b. — ziyouz.com
Şox — 1) daraxtlarning tanasidan çiqqan ösimtasi; 2) köpçilik tuyoqli sut emizuvçilar boşidagi qattiq ösimta, erkak hayvonlarda urğoçilarini talaşib urişganda qurol fazifasini bajaradi. qadimiy qazilma sudralib yuruvçilar (mas, dinozavrlar) da ham Ş. bölgan. Karkidonlarning 1 yoki 2 ta toq Ş.i muguzlangan epidermisning konussimon ösimtasi, ya'ni burun yoki peşona suyagi börtmasida joylaşgan teridan hosil böladi. Boşqa tuyoqlilarning juft Ş.i peşona suyagi bilan qöşilib ösgan öq sterjenga ega. Quvuşşoxlilar Ş.ning öq sterjeni sirtdan ğovak ğilof bilan qoplangan, hayoti davomida ösadi; jiraflar Ş.i yung bilan qoplangan, yumşoq teri ğilof içida joylaşgan; buğular Ş.i faqat yoş davrida yumşoq teri bilan qoplangan, keyinçalik teri tuşib ketadi. Buğularda köpinça erkagida (şim. buğularida urğoçilarida ham) Ş. böladi; erkak buğuning Ş.i almaşinib turadi. Yoş ötgan sayin buğular Ş.i kattalaşib şoxlanadi. Ş.ning muguz ğilofidan har xil ziynat buyumlari, suyak qismidan suyak yoği, suyak uni, yelim olişda foydalaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ШОХ — 1) дарахтларнинг танасидан чиққан ўсимтаси; 2) кўпчилик туёқли сут эмизувчилар бошидаги қаттиқ ўсимта, эркак ҳайвонларда урғочиларини талашиб уришганда қурол фазифасини бажаради. қадимий қазилма судралиб юрувчилар (мас, динозаврлар) да ҳам Ш. бўлган. Каркидонларнинг 1 ёки 2 та тоқ Ш.и мугузланган эпидермиснинг конуссимон ўсимтаси, яъни бурун ёки пешона суяги бўртмасида жойлашган теридан ҳосил бўлади. Бошқа туёқлиларнинг жуфт Ш.и пешона суяги билан қўшилиб ўсган ўқ стерженга эга. Қувушшохлилар Ш.нинг ўқ стержени сиртдан ғовак ғилоф билан қопланган, ҳаёти давомида ўсади; жирафлар Ш.и юнг билан қопланган, юмшоқ тери ғилоф ичида жойлашган; буғулар Ш.и фақат ёш даврида юмшоқ тери билан қопланган, кейинчалик тери тушиб кетади. Буғуларда кўпинча эркагида (шим. буғуларида урғочиларида ҳам) Ш. бўлади; эркак буғунинг Ш.и алмашиниб туради. Ёш ўтган сайин буғулар Ш.и катталашиб шохланади. Ш.нинг мугуз ғилофидан ҳар хил зийнат буюмлари, суяк қисмидан суяк ёғи, суяк уни, елим олишда фойдаланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.