Şox aldamçisi

Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 207-b. — ziyouz.com

Şox aldamçisi — monoklin amfibollar guruhining eng köp tarqalgan jins hosil qiluvçi minerali. Taxm. kimyoviy tarkibi Sa №[M§, Ğe]

2 4 [A1, Ğe][(31, A1) 0„] [ON, Ğ] . Oksidlan-

4 2 2 gan Ş.a. (Ğe 6 yuqori tarkibda) bazalt-

2 3 li, xlor tarkibli turi esa (C1 3% çamasida) daşkesanit deb ataladi. Monoklin singoniyada kristallanadi. Yaşil, qora, qönğir rangdagi çöziqprizmatik va notöğri şakldagi donalar, tolali agregatlar hosil qiladi. Qattiqligi 5,5—6; ziçligi 3,1—3,3 g/sm3. Mört. Ş.a. intruziv (granodiorit, siyenit, diorit, Ş.a.li gabbro), effuziv (andezit, bazalt, porfirit) hamda metamorfik (amfibolit, Ş.a.li gneyslar va boşqalar) toğ jinslari uçun xos. Yaltiraşi nometall bölib, köpinça rangli toğ jinslarida uçraydi. Ş.a. — nisbatan barqaror mineral, lekin gidrotermal eritmalar ta'sirida xlorit, epidot, kalsit va kvarsga aylanadi; nuraş jarayonida opal, karbonatlar va boşqalar minerallarga parçalanadi. Ş.a. Özbekistonda Hisor toğlarining jan.ğarbiy qismida, Qurama, Nurota toğlari va boşqalar joylarda mavjud.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

ШОХ АЛДАМЧИСИ — моноклин амфиболлар гуруҳининг энг кўп тарқалган жинс ҳосил қилувчи минерали. Тахм. кимёвий таркиби Са №[М§, Ғе]

2 4 [А1, Ғе][(31, А1) 0„] [ОН, Ғ] . Оксидлан-

4 2 2 ган Ш.а. (Ғе 6 юқори таркибда) базальт-

2 3 ли, хлор таркибли тури эса (С1 3% чамасида) дашкесанит деб аталади. Моноклин сингонияда кристалланади. Яшил, қора, қўнғир рангдаги чўзиқпризматик ва нотўғри шаклдаги доналар, толали агрегатлар ҳосил қилади. Қаттиқлиги 5,5—6; зичлиги 3,1—3,3 г/см3. Мўрт. Ш.а. интрузив (гранодиорит, сиенит, диорит, Ш.а.ли габбро), эффузив (андезит, базальт, порфирит) ҳамда метаморфик (амфиболит, Ш.а.ли гнейслар ва бошқалар) тоғ жинслари учун хос. Ялтираши нометалл бўлиб, кўпинча рангли тоғ жинсларида учрайди. Ш.а. — нисбатан барқарор минерал, лекин гидротермал эритмалар таъсирида хлорит, эпидот, кальцит ва кварцга айланади; нураш жараёнида опал, карбонатлар ва бошқалар минералларга парчаланади. Ш.а. Ўзбекистонда Ҳисор тоғларининг жан.ғарбий қисмида, Қурама, Нурота тоғлари ва бошқалар жойларда мавжуд.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.