Şoxdumlilar
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 208-b. — ziyouz.com
Şoxdumlilar - pardaqanotlilar oilasi. 200 ga yaqin turi ma'lum. Urğoçisida uzun va ingiçka parmaga öxşaş tuxum qöygiçi bor. Voyaga yetgan Ş., asosan, ignabargli daraxtlarning yoğoçligida rivojlanadi. Urğoçisining qornidagi «xaltaça»da yogoçlikni yemiradigan zamburug sporalari böladi. Tuxum qöygiçi bilan pöstoqni teşib, tuxum va zamburuğ sporalarini qöyadi. Qurtlari oq yoki sarğiş, silindrsimon; yoğoçdan yöl oçib. unda rivojlanadigan zamburuğlar bilan oziqlanadi. Oyoqlari reduksiyaga uçragan, qorni uçida tikanagi bor. Yoğoçlikda ğumbakka aylanadi. Rivojlaniş sikli 1—2 yil. Özbekistonning Tyanşann toği örmonlarida katta Ş., kök qayin Ş.i, binafşa Ş. uçraydi. Ignabargli daraxtlarga ziyon yetkazadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ШОХДУМЛИЛАР - пардақанотлилар оиласи. 200 га яқин тури маълум. Урғочисида узун ва ингичка пармага ўхшаш тухум қўйгичи бор. Вояга етган Ш., асосан, игнабаргли дарахтларнинг ёғочлигида ривожланади. Урғочисининг қорнидаги «халтача»да ёгочликни емирадиган замбуруг споралари бўлади. Тухум қўйгичи билан пўстоқни тешиб, тухум ва замбуруғ спораларини қўяди. Қуртлари оқ ёки сарғиш, цилиндрсимон; ёғочдан йўл очиб. унда ривожланадиган замбуруғлар билан озиқланади. Оёқлари редукцияга учраган, қорни учида тиканаги бор. Ёғочликда ғумбакка айланади. Ривожланиш цикли 1—2 йил. Ўзбекистоннинг Тяньшанн тоғи ўрмонларида катта Ш., кўк қайин Ш.и, бинафша Ш. учрайди. Игнабаргли дарахтларга зиён етказади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.