Şpinellar
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 223–224-b. — ziyouz.com
Şpinellar (nem.), şpinelidlar — murakkab oksidlar sinfiga mansub minerallar guruhi. Umumiy formulasi AV 0 yoki A(A, V)0 . Bunda A—M§,
2 4 4 2p, Mp, Ğe2+, So, N1; BA1, Ğe3+, Sg, Mp, T14+, U3+. Tarkibidagi kationlarga köra quyidagi guruhlarga bölinadi: alyumoşpinellar, ferrişpinellar, xromşpinelidlar, titanoşpinellar va vanadiyşpinellar. Kub singoniyada kristallanadi. Turliça qizil, yaşil, havo rang, qora, rangsiz xillari bor. Şişadek yaltiroq. Qattiqligi 5—8, ziçligi 3,6—4,1g/ sm3. Ş. uçun hosil böliş şaroitining yuqori traliligi xos; nuraşga çidamli, soçmalarda uçraydi. Magnezialkarbonat jinslarning regional metamorfizmida hosil böladi. Köpgina Ş. xrom, marganets, temir, titan, ruxning muhim rudasi hisoblanadi. Ş. Ural, Pomir, Baykal orti, AQŞ, Italiya, Myanma, Tailand, Afğoniston va Şri Lankada mavjud. Şaffof turlaridan qimmatbaho toş sifatida, sun'iy Ş.dan olovbardoş materiallar, sopol, böyoq işlab çiqarişda hamda asbobsozlik va radiotexnikada foydalaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ШПИНЕЛЛАР (нем.), шпинелидлар — мураккаб оксидлар синфига мансуб минераллар гуруҳи. Умумий формуласи АВ 0 ёки А(А, В)0 . Бунда А—М§,
2 4 4 2п, Мп, Ғе2+, Со, N1; ВА1, Ғе3+, Сг, Мп, Т14+, У3+. Таркибидаги катионларга кўра қуйидаги гуруҳларга бўлинади: алюмошпинеллар, ферришпинеллар, хромшпинелидлар, титаношпинеллар ва ванадийшпинеллар. Куб сингонияда кристалланади. Турлича қизил, яшил, ҳаво ранг, қора, рангсиз хиллари бор. Шишадек ялтироқ. Қаттиқлиги 5—8, зичлиги 3,6—4,1г/ см3. Ш. учун ҳосил бўлиш шароитининг юқори тралилиги хос; нурашга чидамли, сочмаларда учрайди. Магнезиалкарбонат жинсларнинг регионал метаморфизмида ҳосил бўлади. Кўпгина Ш. хром, марганец, темир, титан, рухнинг муҳим рудаси ҳисобланади. Ш. Урал, Помир, Байкал орти, АҚШ, Италия, Мьянма, Таиланд, Афғонистон ва Шри Ланкада мавжуд. Шаффоф турларидан қимматбаҳо тош сифатида, сунъий Ш.дан оловбардош материаллар, сопол, бўёқ ишлаб чиқаришда ҳамда асбобсозлик ва радиотехникада фойдаланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.