Şrot

Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 231–232-b. — ziyouz.com

Şrot (nem. mayda bölaklar, qiyqim) — yoğekstraksiya korxonalarida işlab çiqariladigan qöşimça mahsulot; çorva mollari uçun töyimli ozuqa. Moyli ekinlar uruği ekstraksiyasidan keyin maydalangan uruğdan organik eritmalar yordamida olinadi. Xom aşyoga qarab soya Ş., raps Ş., xantal Ş., çigit Ş., kanakunjut Ş., naşa Ş. va boşqalarga ajratiladi. Ş. proteinga boy ozuqa. 100 kg kungaboqar Ş.ida 100 ozuqa birligi va 37,6 kg ga yaqin hazm böladigan protein; 100 kg naşa Ş.ida 82 ozuqa birligi va 24,8 kg hazm böladigan protein bor. Ş. tarkibi Ye vitamini, V guruh vitaminlari va fosforga boy.

Çigit Ş. tarkibi va oliş usuliga köra 3 tur (har bir tur navlar)ga bölinadi. Çigit ekstraksiyaforpresslaş sxemasi (I tur), lipidga boy soha standarti (11 tur), sifati yaxşilangan proteinli va gossipol miqdori kamaytirilgan — texnika şartlari böyiça (3 tur) qayta işlanib Ş. olinadi. Ş. tarkibida I tur 1navi böyiça namlik 7 — 9%, xom moy 1,5%, xom protein 44%, xom kletçatkalar 14%, erkin gossipol 0,02% ni taşkil qiladi. Hamma Ş.lar aralaş yemga qöşilgan holda beriladi. Ş. qoğoz qoplarda yoki zararkunandalar bölmagan omborlarda, şamol ötib turadigan, quyoş nuri va issiqlik manbaidan muhofazalangan toza, quruq binolarda idişsiz (uyum holida) saqlanadi.

Ş. öz-özidan öt olmasligi va buzilmasligi uçun qiş oylarida saqlaş yoki jönatiş oldidan 35°, yozda esa 50° tragaça sovitiladi.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

ШРОТ (нем. майда бўлаклар, қийқим) — ёғэкстракция корхоналарида ишлаб чиқариладиган қўшимча маҳсулот; чорва моллари учун тўйимли озуқа. Мойли экинлар уруғи экстракциясидан кейин майдаланган уруғдан органик эритмалар ёрдамида олинади. Хом ашёга қараб соя Ш., рапс Ш., хантал Ш., чигит Ш., канакунжут Ш., наша Ш. ва бошқаларга ажратилади. Ш. протеинга бой озуқа. 100 кг кунгабоқар Ш.ида 100 озуқа бирлиги ва 37,6 кг га яқин ҳазм бўладиган протеин; 100 кг наша Ш.ида 82 озуқа бирлиги ва 24,8 кг ҳазм бўладиган протеин бор. Ш. таркиби Е витамини, В гуруҳ витаминлари ва фосфорга бой.

Чигит Ш. таркиби ва олиш усулига кўра 3 тур (ҳар бир тур навлар)га бўлинади. Чигит экстракцияфорпресслаш схемаси (I тур), липидга бой соҳа стандарти (11 тур), сифати яхшиланган протеинли ва госсипол миқдори камайтирилган — техника шартлари бўйича (3 тур) қайта ишланиб Ш. олинади. Ш. таркибида I тур 1нави бўйича намлик 7 — 9%, хом мой 1,5%, хом протеин 44%, хом клетчаткалар 14%, эркин госсипол 0,02% ни ташкил қилади. Ҳамма Ш.лар аралаш емга қўшилган ҳолда берилади. Ш. қоғоз қопларда ёки зараркунандалар бўлмаган омборларда, шамол ўтиб турадиган, қуёш нури ва иссиқлик манбаидан муҳофазаланган тоза, қуруқ биноларда идишсиз (уюм ҳолида) сақланади.

Ш. ўз-ўзидан ўт олмаслиги ва бузилмаслиги учун қиш ойларида сақлаш ёки жўнатиш олдидан 35°, ёзда эса 50° трагача совитилади.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.