Şryodinger
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 226-b. — ziyouz.com
Şryodinger (ZsgosIpyoyeg) Ervin (1887.12.8 Vena 1961.4.1) avstraliyalik fizik, kvant mexanika asosçilaridan biri. Vena untini tugatgan (1910). Vena va Yen untlarida işlagan. Ştuttgart Oliy texnika maktabi va Breslau (1920— 21), Syurix (192127), Berlin (192733), Oksford (193336), Grats (193638) untlari prof. Dublin oliy tadqiqot instituti direktori (1941—55), Vena unti prof. (1956 yildan). Asosiy ilmiy işlari statistik fizika, kvant nazariya, kvant mexanika, umumiy nisbiylik nazariyasi va biofizikaga oid. Tölqin mexanikani işlab çiqqan (1926). Norelyativistik kvant mexanikaning asosiy tenglamasi (Şryodinger tenglamasi)ni topgan. Ş. tölqin mexanika bilan V. Geyzenberg, M. Born va P. Yordanning «matritsaviy mexanikasi» orasida boğlaniş borligini aniqladi va ularning fizik ayniyligini isbot qildi. Nobel mukofoti laureati (1933; P. Dirak bilan hamkorlikda).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ШРЁДИНГЕР (ЗсЬгосИпёег) Эрвин (1887.12.8 Вена 1961.4.1) австралиялик физик, квант механика асосчиларидан бири. Вена унтини тугатган (1910). Вена ва Йен унтларида ишлаган. Штуттгарт Олий техника мактаби ва Бреслау (1920— 21), Цюрих (192127), Берлин (192733), Оксфорд (193336), Грац (193638) унтлари проф. Дублин олий тадқиқот институти директори (1941—55), Вена унти проф. (1956 йилдан). Асосий илмий ишлари статистик физика, квант назария, квант механика, умумий нисбийлик назарияси ва биофизикага оид. Тўлқин механикани ишлаб чиққан (1926). Норелятивистик квант механиканинг асосий тенгламаси (Шрёдингер тенгламаси)ни топган. Ш. тўлқин механика билан В. Гейзенберг, М. Борн ва П. Йорданнинг «матрицавий механикаси» орасида боғланиш борлигини аниқлади ва уларнинг физик айнийлигини исбот қилди. Нобель мукофоти лауреати (1933; П. Дирак билан ҳамкорликда).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.