Ştark effekti
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 233-b. — ziyouz.com
Ştark effekti — elektr maydonda spektral çizikdarning ajralişi. yil Ştark 1913 yilda vodorod atomi spektrini örganayotganda oçgan. Atomlar va boşqalar kvant sistemalari spektrlarida kuzatiladi. Sistema hosil qilgan zaryadlangan zarralar (mas, atomsyat elektronlar) ning harakati elektr maydon ta'sirida özgaradi va sistema köşimça energiyaga ega böladi; natijada uning energiya sathlari siljiydi va ajraladi. Bu hol spektral çiziqlarning ajralişiga olib keladi. Ş.e. kvant mexanika asosida tuşuntiriladi. Ş.e.ning çizikdi va kvadratik xillari farqlanadi. Çizikli Ş.e.da parçalaniş (ajraliş) qiymati De elektr maydon kuçlanganligi Ye ga mutanosib, kvadratik Ş.e.da De qiymati E1 ga (rasmga q.) mutanosib böladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ШТАРК ЭФФЕКТИ — электр майдонда спектрал чизикдарнинг ажралиши. йил Штарк 1913 йилда водород атоми спектрини ўрганаётганда очган. Атомлар ва бошқалар квант системалари спектрларида кузатилади. Система ҳосил қилган зарядланган зарралар (мас, атомцят электронлар) нинг ҳаракати электр майдон таъсирида ўзгаради ва система кўшимча энергияга эга бўлади; натижада унинг энергия сатҳлари силжийди ва ажралади. Бу ҳол спектрал чизиқларнинг ажралишига олиб келади. Ш.э. квант механика асосида тушунтирилади. Ш.э.нинг чизикди ва квадратик хиллари фарқланади. Чизикли Ш.э.да парчаланиш (ажралиш) қиймати Де электр майдон кучланганлиги Е га мутаносиб, квадратик Ш.э.да Де қиймати Е1 га (расмга қ.) мутаносиб бўлади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.