Şumanay
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 245–246-b. — ziyouz.com
Şumanay — Qoraqalpoğiston Respublikasi Şumanay tumanidagi şahar, tuman markazi. Nukusdan 90 km. Yaqin t.y. stansiyasi —Qorabayli (22 km). Aholisi 12,4 ming kişi (2003). Aholisi va xöjaliklari Şumanay kanalidan suv oladi. Mahalliy tarixçilarning ma'lumotlariga köra, Ş. Amudaryo Kaspiy dengiziga quyilib turgan paytlarida va undan keyingi, Aybuyir (Jampiqqal'a) etagi orqali Orol dengiziga quyilgan davrlarda bir qadar yirik aholi punkti bölgan. Amudaryo özanini özgartirgandan keyin Ş. hududi çölga aylangan va bir asrga yaqin qalin çangalzor bölib yotgan. 1940 yillarning boşidan Ş. hududiga hoz. Navoiy viloyatining Tomdi, Qoraqalpoğistonning Xöjayli tumanlaridan yeri unumsiz bölib qolgan qişloqlar aholisi, qöyçilik bilan şuğullanuvçi çorvadorlar köçib kelişgan.
Ş.da «Şumanay momiği» aksiyadorlik jamiyatiga qaraşli paxta tozalaş z-di, ğişt z-di, xöjaliklararo köçma mexanizatsiyalaşgan kolonna, quriliş-ta'mirlaş bölinmasi, qişloq qurilişta'mirlaş korxonasi bor. Avtokorxona, MTP, savdo, madaniy va maişiy xizmat körsatiş şoxobçalari işlab turibdi. Umumiyta'lim, bolalar musiqa, sport maktablari, 2 kasb-hunar kolleji, bioekosan markazi, kasb-hunar örganiş markazi mavjud. Madaniyat saroyi, markaziy kutubxona va uning tarmoqlari, sport majmuasi va boşqalar sport inşootlari bor. Markaziy tuman kasalxonasi va uning bölimlari, poliklinika va boşqalar tibbiy muassasalar aholiga xizmat körsatadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ШУМАНАЙ — Қорақалпоғистон Республикаси Шуманай туманидаги шаҳар, туман маркази. Нукусдан 90 км. Яқин т.й. станцияси —Қорабайли (22 км). Аҳолиси 12,4 минг киши (2003). Аҳолиси ва хўжаликлари Шуманай каналидан сув олади. Маҳаллий тарихчиларнинг маълумотларига кўра, Ш. Амударё Каспий денгизига қуйилиб турган пайтларида ва ундан кейинги, Айбуйир (Жампиққалъа) этаги орқали Орол денгизига қуйилган даврларда бир қадар йирик аҳоли пункти бўлган. Амударё ўзанини ўзгартиргандан кейин Ш. ҳудуди чўлга айланган ва бир асрга яқин қалин чангалзор бўлиб ётган. 1940 йилларнинг бошидан Ш. ҳудудига ҳоз. Навоий вилоятининг Томди, Қорақалпоғистоннинг Хўжайли туманларидан ери унумсиз бўлиб қолган қишлоқлар аҳолиси, қўйчилик билан шуғулланувчи чорвадорлар кўчиб келишган.
Ш.да «Шуманай момиғи» акциядорлик жамиятига қарашли пахта тозалаш з-ди, ғишт з-ди, хўжаликлараро кўчма механизациялашган колонна, қурилиш-таъмирлаш бўлинмаси, қишлоқ қурилиштаъмирлаш корхонаси бор. Автокорхона, МТП, савдо, маданий ва маиший хизмат кўрсатиш шохобчалари ишлаб турибди. Умумийтаълим, болалар мусиқа, спорт мактаблари, 2 касб-ҳунар коллежи, биоэкосан маркази, касб-ҳунар ўрганиш маркази мавжуд. Маданият саройи, марказий кутубхона ва унинг тармоқлари, спорт мажмуаси ва бошқалар спорт иншоотлари бор. Марказий туман касалхонаси ва унинг бўлимлари, поликлиника ва бошқалар тиббий муассасалар аҳолига хизмат кўрсатади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.