Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Şumerlar

    Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 247-b. — ziyouz.com

    Şumerlar ŞUMERLAR, şumeriylar — Janubiy Mesopotamiya (hoz. Iroq)da yaşagan qadimiy xalq. Oz sonli lingvistik va toponimik ma'lumotlarga köra, Ş. mamlakatning tub joy aholisi bölmagan. Ular bu hududga kamida mil. av. 4-ming yillikda kelişgan. Antropologik jihatdan yevropeoid bölişgan. S.P. Tolstovning fikriça, Ş. tili köp jihatdan Oltoy til guruhiga mansub turkiy tillarga öxşaş bölgan (q. Şumer şili).

    Ş. dastlab, Mesopotamiyaning katta qismini egallaşgan. Mil. av. 3-ming yillikning 2-çoragida (ehtimol undan avvalroq) Janubiy Mesopotamiyaning şim.ga joylaşgan şarqiy somiylar — akkadlar tomonidan jan.roqqa siljiganlar. Mil. av. 2-ming yillikning 1-yarmida Ş. va şarqiy somiylar yagona — akkad xalqi bölib birlaşganlar. Ş.da boşqa dinlar qatori tangriçilik ham tarqalgan. Şumer tili Mesopotamiyada din va ilm-fan tili sifatida mil. av. 2—1-asrlargaça saqlanib qolgan. Ş. Mesopotamiyada eng qadimiy yozuv — mixxatning ijodkorlari hisoblanadi. Ş.ning madaniy merosi haqida q. BobilOssuriya madaniyati.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ШУМЕРЛАР, шумерийлар — Жанубий Месопотамия (ҳоз. Ироқ)да яшаган қадимий халқ. Оз сонли лингвистик ва топонимик маълумотларга кўра, Ш. мамлакатнинг туб жой аҳолиси бўлмаган. Улар бу ҳудудга камида мил. ав. 4-минг йилликда келишган. Антропологик жиҳатдан европеоид бўлишган. С.П. Толстовнинг фикрича, Ш. тили кўп жиҳатдан Олтой тил гуруҳига мансуб туркий тилларга ўхшаш бўлган (қ. Шумер шили).

    Ш. дастлаб, Месопотамиянинг катта қисмини эгаллашган. Мил. ав. 3-минг йилликнинг 2-чорагида (эҳтимол ундан аввалроқ) Жанубий Месопотамиянинг шим.га жойлашган шарқий сомийлар — аккадлар томонидан жан.роққа силжиганлар. Мил. ав. 2-минг йилликнинг 1-ярмида Ш. ва шарқий сомийлар ягона — аккад халқи бўлиб бирлашганлар. Ш.да бошқа динлар қатори тангричилик ҳам тарқалган. Шумер тили Месопотамияда дин ва илм-фан тили сифатида мил. ав. 2—1-асрларгача сақланиб қолган. Ш. Месопотамияда энг қадимий ёзув — миххатнинг ижодкорлари ҳисобланади. Ш.нинг маданий мероси ҳақида қ. БобилОссурия маданияти.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.