Siçqonsimonlar
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 434-b. — ziyouz.com
Siçqonsimonlar (Muridae) kemiruvçilar turkumiga mansub sut emizuvçilar oilasi. Gavdasining uz. 5 sm dan 48,5 sm gaça. Dumi uzun, köpçiligida yungsiz. 120 ga yaqin uruği, 480 ga yaqin turi ma'lum. Özbekistonda 10 uruği (siçqonlar, kalamuşlar, qumsiçqonlar, dala siçqrnlari va b.) va 19 turi uçraydi. Jumladan, uy siçqoni, kulrang kalamuş va turkiston kalamuşi keng tarqalgan. Siçqonlar va kalamuşlarning ayrim turlari sinantrop. Barça S. in qaziydi, qişki uyquga ketmaydi. Qişi iliq mintaqalarda yil davomida bolalab, bir neça marta 1 tadan 22 tagaça bola tuğadi. Tabiiy şaroitda 1 — 3 yil yaşaydi. Tunda va şomda faol hayot keçiradi. Q.x., örmonçilik va oziq-ovqat zaxiralariga ziyon keltiradi. S. 20 ga yaqin infeksion kasalliklar, jumladan, ölat, siçqon isitmasi, leptospiroz kabi kasalliklar qözğatuvçilarining tabiiy taşuvçisi. Köpçilik turlaridan genetik va etologik tadqiqotlarda foydalaniladi. Siçqonlar va kalamuşlarning sof liniyalari — lab. hayvonlari.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СИЧҚОНСИМОНЛАР (Muridae) кемирувчилар туркумига мансуб сут эмизувчилар оиласи. Гавдасининг уз. 5 см дан 48,5 см гача. Думи узун, кўпчилигида юнгсиз. 120 га яқин уруғи, 480 га яқин тури маълум. Ўзбекистонда 10 уруғи (сичқонлар, каламушлар, қумсичқонлар, дала сичқрнлари ва б.) ва 19 тури учрайди. Жумладан, уй сичқони, кулранг каламуш ва туркистон каламуши кенг тарқалган. Сичқонлар ва каламушларнинг айрим турлари синантроп. Барча С. ин қазийди, қишки уйқуга кетмайди. Қиши илиқ минтақаларда йил давомида болалаб, бир неча марта 1 тадан 22 тагача бола туғади. Табиий шароитда 1 — 3 йил яшайди. Тунда ва шомда фаол ҳаёт кечиради. Қ.х., ўрмончилик ва озиқ-овқат захираларига зиён келтиради. С. 20 га яқин инфекцион касалликлар, жумладан, ўлат, сичқон иситмаси, лептоспироз каби касалликлар қўзғатувчиларининг табиий ташувчиси. Кўпчилик турларидан генетик ва этологик тадқиқотларда фойдаланилади. Сичқонлар ва каламушларнинг соф линиялари — лаб. ҳайвонлари.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.