Siderit
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 338-b. — ziyouz.com
Matn sifati past bölişi mumkin. Bu maqola PDF'dagi buzuq belgilar bilan olingan (işonç 75%): ayrim söz va raqamlar xato bölişi mumkin — iqtibos keltirişdan oldin asl matn bilan solişting.
Siderit (yun. sideritis — temir) — karbonatlar sinfiga mansub mineral. Sinonimi — temir şpati. Kalsit guruhidagi temir karbonati. Kimyoviy formulasi FeCO,. Tarkibida 62% FeO, 38% CO2 bor. Tabiatda FeCO3—MpSO3; FeCOjMgCO,; FeCO3CaCO3 va FeCO3— SoSO3 kabi izomorf qatorlarni taşkil etadi. Kristallari romboedrik, prizmatik va tabletkasimon böladi. Kristall strukturasi ankeritnikiga öxşaş. Agregatlari donali oolitli, tuproqsimon; qizğişjigarrang, sargiş va yaşilsimon kulrang. Nuraganda töq qönğir rangga ötadi. Qattiqligi 4—4,5; ziçligi qariyb 4 g/sm3. Şişasimon yaltiroq, qizdirilganda NaCl da eriydi. Katod nuri ta'sirida yorqin puşti rangda tovlanadi. Gidrotermal, metamorfik va çökindi yöllar b-n tiklovçi geokimyoviy şaroitlarda hosil böladi. Muhim temir rudasi hisoblanadi. Özbekistonning deyarli barça rudali r-nlarida uçrasada, amalda işlatilmaydi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СИДЕРИТ (юн. sideritis — темир) — карбонатлар синфига мансуб минерал. Синоними — темир шпати. Кальцит гуруҳидаги темир карбонати. Кимёвий формуласи FeCO,. Таркибида 62% FeO, 38% СО2 бор. Табиатда FeCO3—МпСО3; FeCOjMgCO,; FeCO3CaCO3 ва FeCO3— СоСО3 каби изоморф қаторларни ташкил этади. Кристаллари ромбоэдрик, призматик ва таблеткасимон бўлади. Кристалл структураси анкеритникига ўхшаш. Агрегатлари донали оолитли, тупроқсимон; қизғишжигарранг, саргиш ва яшилсимон кулранг. Нураганда тўқ қўнғир рангга ўтади. Қаттиқлиги 4—4,5; зичлиги қарийб 4 г/см3. Шишасимон ялтироқ, қиздирилганда NaCl да эрийди. Катод нури таъсирида ёрқин пушти рангда товланади. Гидротермал, метаморфик ва чўкинди йўллар б-н тикловчи геокимёвий шароитларда ҳосил бўлади. Муҳим темир рудаси ҳисобланади. Ўзбекистоннинг деярли барча рудали р-нларида учрасада, амалда ишлатилмайди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.