Sidni Oltmen
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 158-b. — ziyouz.com
Oltmen Sidni (1939.8.5, Monreal) — amerikalik kimyogar. Kolorado un-ti falsafa dri, Yel un-ti prof. (1971). Asosiy ilmiy işlari nuklein kislotalar kimyosiga oid. 1970-y.larning örtalarida içak tayoqçasida gayrioddiy ferment topib, unga ribonukleaza yoki (RNKaza) R deb nom bergan. Keyinçalik bu fermentning nafaqat bakteriyalarda, balki hayvon tuqimalarida ham mavjudligini aniklagan. Ribonukleaza RNK va oqsil komponentlaridan taşkil topganligini, ularni ajratiş va qayta biriktiriş mumkinligini, RNK dan ajratib olingan oqsil komponentlari fermentativ faollikka ega emasligini isbot qildi. RNK fragmentlari ayni vaqtgaça faqat oqsil fermentlarga taallukli deb hisoblangan, barça klassik-katalitik xossalarga ega bölgan yangi riobizm kaşf etdi (1983). Nobel mukofoti laureati (1989, R. Çek b-n hamkorlikda).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ОЛТМЕН Сидни (1939.8.5, Монреаль) — америкалик кимёгар. Колорадо ун-ти фалсафа дри, Йель ун-ти проф. (1971). Асосий илмий ишлари нуклеин кислоталар кимёсига оид. 1970-й.ларнинг ўрталарида ичак таёқчасида гайриоддий фермент топиб, унга рибонуклеаза ёки (РНКаза) Р деб ном берган. Кейинчалик бу ферментнинг нафақат бактерияларда, балки ҳайвон туқималарида ҳам мавжудлигини аниклаган. Рибонуклеаза РНК ва оқсил компонентларидан ташкил топганлигини, уларни ажратиш ва қайта бириктириш мумкинлигини, РНК дан ажратиб олинган оқсил компонентлари ферментатив фаолликка эга эмаслигини исбот қилди. РНК фрагментлари айни вақтгача фақат оқсил ферментларга тааллукли деб ҳисобланган, барча классик-каталитик хоссаларга эга бўлган янги риобизм кашф этди (1983). Нобель мукофоти лауреати (1989, Р. Чек б-н ҳамкорликда).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.