Sigirquyruqdoşlar
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 336–337-b. — ziyouz.com
Sigirquyruqdoşlar U Q D O Ş L A R (Scrophulariaceae) — ikki uruğpallalilar sinfiga mansub ösimliklar oilasi. Köpçiligi öt va yarim buta, ayrimlari buta va daraxt (daraxtsimon turlari tropik va subtropik rayonlarda uçraydi). Töpguli şingilsimon, rövaksimon. Gullari har xil, çangçilari 2— 5 ta, uruğçisi bitta. Tugunçasi ikki uyali. Köpçiligining mevasi kösakça. 5000 dan ortiq turi (300 ta turkumi) bor. Aksariyati örta mintaqalarda tarqalgan. Özbekistonda 25 turkumga mansub 226 turi bor. Ba'zilari ekinlar orasida begona öt sifatida usadi. Köpçiligi zaharli bölgapi uçun mollar yemaydi. Angişvonagul, sigirquyruq va b. tibbiyotda işlatiladi. Ajdargul, itbinafşa manzarali ösimlik sifatida östiriladi. Özbekistonning adir va toğ yon bağirlarida tarqalgan sigirquyruqning böyi 60—150 sm, barglari bandsiz, mevasi va poyasi tuk b-n qoplangan, sariq şingilsimon töpgulli, mevasi kösakça. Iyundan sentyabrgaça gullaydi. Sigirquyruqni mol yemaydi. Tarkibida saponin va S vitamini bor. Bargidan tayyorlangan qaynatma xalq tabobatida jarohatni davolaşda işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
С И Г И Р Қ У Й Р У Қ Д О Ш Л А Р (Scrophulariaceae) — икки уруғпаллалилар синфига мансуб ўсимликлар оиласи. Кўпчилиги ўт ва ярим бута, айримлари бута ва дарахт (дарахтсимон турлари тропик ва субтропик районларда учрайди). Тўпгули шингилсимон, рўваксимон. Гуллари ҳар хил, чангчилари 2— 5 та, уруғчиси битта. Тугунчаси икки уяли. Кўпчилигининг меваси кўсакча. 5000 дан ортиқ тури (300 та туркуми) бор. Аксарияти ўрта минтақаларда тарқалган. Ўзбекистонда 25 туркумга мансуб 226 тури бор. Баъзилари экинлар орасида бегона ўт сифатида усади. Кўпчилиги заҳарли бўлгапи учун моллар емайди. Ангишвонагул, сигирқуйруқ ва б. тиббиётда ишлатилади. Аждаргул, итбинафша манзарали ўсимлик сифатида ўстирилади. Ўзбекистоннинг адир ва тоғ ён бағирларида тарқалган сигирқуйруқнинг бўйи 60—150 см, барглари бандсиз, меваси ва пояси тук б-н қопланган, сариқ шингилсимон тўпгулли, меваси кўсакча. Июндан сентябргача гуллайди. Сигирқуйруқни мол емайди. Таркибида сапонин ва С витамини бор. Баргидан тайёрланган қайнатма халқ табобатида жароҳатни даволашда ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.