Sikhizm
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 350-b. — ziyouz.com
Sikhizm — Hindistondagi monoteistik din; hinduiyliksat diniyislohotçilik harakatining ğoyaviy şakllaridan biri. 16-a. boşlarida Panjobda paydo bölgan. S. asosçisi — Nanak (1469—1539). Ilk S. şaharda yaşovçi savdogarhunarmandlar doiralari mafkurasini ifodalagan. S. barça odamlarni xudo oldida teng hisoblaydi, tarkidunyoçilik (asketizm), monaxlikni qoralaydi, ma'naviy ustoz — guruga sözsiz tobelikni tarğib qiladi. 18-a. boşida zamindorlarga qarşi harakatning mafkurasi bölgan, biroq 18-a. 2-yarmiga kelib sof liniy oqimga aylandi. Hoz. vaqtda sikhlar örtasidagi ijtimoiy ziddiyatlarning kuçayişi bois ularning içida turli oqimlar va siyosiy partiyalar vujudga kelgan. S.ning diniy markazi Amritsar ş. hisoblanadi.
Ad.: Ğiyosov T. Ğ., Hindistonning yangi tarixi. T., 1999; Semyonova N.I., Istoriya sikxskogo dvijeniya v Indii, M., 1963.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СИКҲИЗМ — Ҳиндистондаги монотеистик дин; ҳиндуийликцат динийислоҳотчилик ҳаракатининг ғоявий шаклларидан бири. 16-а. бошларида Панжобда пайдо бўлган. С. асосчиси — Нанак (1469—1539). Илк С. шаҳарда яшовчи савдогарҳунармандлар доиралари мафкурасини ифодалаган. С. барча одамларни худо олдида тенг ҳисоблайди, таркидунёчилик (аскетизм), монахликни қоралайди, маънавий устоз — гуруга сўзсиз тобеликни тарғиб қилади. 18-а. бошида заминдорларга қарши ҳаракатнинг мафкураси бўлган, бироқ 18-а. 2-ярмига келиб соф линий оқимга айланди. Ҳоз. вақтда сикҳлар ўртасидаги ижтимоий зиддиятларнинг кучайиши боис уларнинг ичида турли оқимлар ва сиёсий партиялар вужудга келган. С.нинг диний маркази Амритсар ш. ҳисобланади.
Ад.: Ғиёсов Т. Ғ., Ҳиндистоннинг янги тарихи. Т., 1999; Семёнова Н.И., История сикхского движения в Индии, М., 1963.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.