Silikat kislotalar
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 354-b. — ziyouz.com
Silikat kislotalar SILIKAT KISLOTALAR, kremniy kislotalar — silikat angidrid (SiO2)ning suvli hosilalari. Umumiy formulasi nSiO2MH2OSiO2H2O yoki (H2SiO,)2 —metasil ikat kislota, SiO22H2O yoki H4SiO4 — ortosilikat kislota, 2SiO,3H2O yoki H6Si207 — pirosilikat kislota, disilikat H2Si205 va H10Si2O9 hamda polisilikat kislotalar ma'lum. S.k. suv b-n kolloid eritma hosil qiladi. Juda kuçsiz bölib, qizdirilganda suv va silikat angidridga ajraladi. Metall silikatlarga xlorid kislota yoki ammoniy xlorid ta'sir ettiriş yoki kremniy (IV) xlorid SiCl4 ni gidrolizlaş yöli b-n olinadi. S.k. gellari buğ, yoğ, neft va b. moddalarni tozalaşda adsorbent sifatida işlatiladi, tarkibida 2 va undan ortiq kremniy atomi tutgan S.k. polisilikat kislotalar deb ataladi. S.k. zollari adsorbentlar, kvars şişasi olişda xom aşyo, sanoat qurilmalarida buğ va gazlarni yutuvçi modda, suv va mineral moylarni tozalaşda filtr sifatida qöllanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СИЛИКАТ КИСЛОТАЛАР, кремний кислоталар — силикат ангидрид (SiO2)нинг сувли ҳосилалари. Умумий формуласи nSiO2MH2OSiO2H2O ёки (H2SiO,)2 —метасил икат кислота, SiO22H2O ёки H4SiO4 — ортосиликат кислота, 2SiO,3H2O ёки H6Si207 — пиросиликат кислота, дисиликат H2Si205 ва H10Si2O9 ҳамда полисиликат кислоталар маълум. С.к. сув б-н коллоид эритма ҳосил қилади. Жуда кучсиз бўлиб, қиздирилганда сув ва силикат ангидридга ажралади. Металл силикатларга хлорид кислота ёки аммоний хлорид таъсир эттириш ёки кремний (IV) хлорид SiCl4 ни гидролизлаш йўли б-н олинади. С.к. геллари буғ, ёғ, нефть ва б. моддаларни тозалашда адсорбент сифатида ишлатилади, таркибида 2 ва ундан ортиқ кремний атоми тутган С.к. полисиликат кислоталар деб аталади. С.к. золлари адсорбентлар, кварц шишаси олишда хом ашё, саноат қурилмаларида буғ ва газларни ютувчи модда, сув ва минерал мойларни тозалашда фильтр сифатида қўлланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.