Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Siljima

    Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 353–354-b. — ziyouz.com

    Siljima — Yer pöstidagi tektonik uzilma. Tektonik kuçlar ta'sirida toğ jinslari yaxlitligining buzilişi natijasida ajralgan bloklarning birbiriga nisbatan uzilma tekisligi böylab gorizontal yönalişda surilişi. Suriliş yuzasi tik, qiya va gorizontal yotgan bölişi mumkin. Öng tomonlama va çap tomonlama S. bölib, ularning birinçi turida kuzatuvçi qarşisidagi blok öng tomonga va ikkinçisida esa çap tomonga surilgan böladi. Suriliş yuzasi böylab harakatlanuvçi gidrotermal eritmalardan rudali minerallarning çökmaga utişi sababli foydali qazilma konlari hosil bölişi mumkin. Siljimalarda bloklarning suriliş amplitudasi bir neça sm dan önlab km gaça bölişi mumkin. Örta Osiyodagi eng yirik S. struktura TalasFarğona çuqur yer yoriğidir.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    СИЛЖИМА — Ер пўстидаги тектоник узилма. Тектоник кучлар таъсирида тоғ жинслари яхлитлигининг бузилиши натижасида ажралган блокларнинг бирбирига нисбатан узилма текислиги бўйлаб горизонтал йўналишда сурилиши. Сурилиш юзаси тик, қия ва горизонтал ётган бўлиши мумкин. Ўнг томонлама ва чап томонлама С. бўлиб, уларнинг биринчи турида кузатувчи қаршисидаги блок ўнг томонга ва иккинчисида эса чап томонга сурилган бўлади. Сурилиш юзаси бўйлаб ҳаракатланувчи гидротермал эритмалардан рудали минералларнинг чўкмага утиши сабабли фойдали қазилма конлари ҳосил бўлиши мумкин. Силжималарда блокларнинг сурилиш амплитудаси бир неча см дан ўнлаб км гача бўлиши мумкин. Ўрта Осиёдаги энг йирик С. структура ТаласФарғона чуқур ер ёриғидир.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.