Sima syan
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 363-b. — ziyouz.com
Sima syan SIMA SYAN, Simo Çyan (bolalik davridagi ismi — Ziçjang, Şyayang) (mil. av. 145, hoz. XXR ning Şensi ölkasi, Xançen ş. — mil. av. taxm. 86) — qad. xitoylik tarixçi; Xitoyning 1umumlaşgan tarixi — «Şi szi» («Tarixiy xotiralar») muallifi. Xon saroyining boş voqeanavisi — Sima Tanning öğli. Yoşligidan mamlakat böylab safar qilib tarix, urfodatlar va xalq hayotiga oid ma'lumotlar, rivoyatlar va hikoyalar yiğiş b-n şuğullangan. Mil. av. 108 y.daXan imperiyasi saroyida kotiblar mahkamasi boşliği (tayşilin) lavozimida işlagan. Mil. av. 100—97 y.lar oraliğida hunlar asiri bölgan Li Lin ismli amaldorni jazodan qutqariş masalasida örtaga tuşganligi tufayli qamalgan. Mil. av. 96 y.da qamoqdan ozod etilgan. Şundan söng u xoqon uçun tayyorlanadigan qujjatlarni yoziş b-n şuğullanuvçi saroy kotibiyati mahkamasi boşliği (çjungşulin) lavozimiga tayinlangan. Saroyda işlab yurgan çoğida otasi b-n tarixiy asarlar yoziş b-n şuğullangan. Mil. av. 1-a. ning 90y.larida — «Şi szi» asarini yozib tugatgan. Asar 130 bobdan iborat bölib, Xitoyning qadimdan mil. av. 2-a. ning oxirigaça bölgan tarixini öz içiga oladi. S.S. Xitoyda 1bölib voqealarni xronologik bayon etiş («Annallar»), jamiyat hayotining turli tomonlarini tematik yoritiş («Traktatlar») va biografik janrlarni uyğun holda kompleks örganiş tamoyilini qöllagan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СИМА ЦЯНЬ, Симо Чян (болалик давридаги исми — Зичжанг, Шяянг) (мил. ав. 145, ҳоз. ХХР нинг Шэнси ўлкаси, Ханчэн ш. — мил. ав. тахм. 86) — қад. хитойлик тарихчи; Хитойнинг 1умумлашган тарихи — «Ши цзи» («Тарихий хотиралар») муаллифи. Хон саройининг бош воқеанависи — Сима Таннинг ўғли. Ёшлигидан мамлакат бўйлаб сафар қилиб тарих, урфодатлар ва халқ ҳаётига оид маълумотлар, ривоятлар ва ҳикоялар йиғиш б-н шуғулланган. Мил. ав. 108 й.даХань империяси саройида котиблар маҳкамаси бошлиғи (тайшилин) лавозимида ишлаган. Мил. ав. 100—97 й.лар оралиғида ҳунлар асири бўлган Ли Лин исмли амалдорни жазодан қутқариш масаласида ўртага тушганлиги туфайли қамалган. Мил. ав. 96 й.да қамоқдан озод этилган. Шундан сўнг у хоқон учун тайёрланадиган қужжатларни ёзиш б-н шуғулланувчи сарой котибияти маҳкамаси бошлиғи (чжунгшулин) лавозимига тайинланган. Саройда ишлаб юрган чоғида отаси б-н тарихий асарлар ёзиш б-н шуғулланган. Мил. ав. 1-а. нинг 90й.ларида — «Ши цзи» асарини ёзиб тугатган. Асар 130 бобдан иборат бўлиб, Хитойнинг қадимдан мил. ав. 2-а. нинг охиригача бўлган тарихини ўз ичига олади. С.Ц. Хитойда 1бўлиб воқеаларни хронологик баён этиш («Анналлар»), жамият ҳаётининг турли томонларини тематик ёритиш («Трактатлар») ва биографик жанрларни уйғун ҳолда комплекс ўрганиш тамойилини қўллаган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.