Simeon Deni Puasson
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 433-b. — ziyouz.com
Puasson Simeon Deni (1781.21.6, Pitivye — 1840.25.4, Parij) — fransuz matematigi, fizigi. Parij FA a'zosi (1812), Peterburg FA faxriy a'zosi (1826). Ilmiy işlari nazariy va osmon mexanikasiga, mat. hamda matematik fizikaga oid. U birinçi marta analitik mexanika tenglamalarini impulsning taşkil etuvçilari tar-zida yozgan. P. matematik fizikaning köplab masalalarini yeçgan, ehtimollar nazariyasida Bernulli sxemasini umumlaştirib, katta sonlar qonunini isbotlagan, kam röy beradigan hodisalar taqsimot qonuni (Puasson taqsimoti )ni topgan. Quyoş sistemasining turğunligini tekşirişga bağişlangan işlari muhim. Sferoid va bir jinsli ellipsoidlar tortişişini örganib, öz nomi b-n ataluvçi tenglamani çikargan (q. Puasson tenglamasi). P.ning ballistika, elastiklik nazariyasi, gidromexanika va b. sohalardagi işlari ham katta amaliy ahamiyatga ega.
Ad.: Kleyn F., Leksii o razvitii matematiki v XIX stoletii, per. s nem., ç. 1, M. -L., 1937.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПУАССОН Симеон Дени (1781.21.6, Питивье — 1840.25.4, Париж) — француз математиги, физиги. Париж ФА аъзоси (1812), Петербург ФА фахрий аъзоси (1826). Илмий ишлари назарий ва осмон механикасига, мат. ҳамда математик физикага оид. У биринчи марта аналитик механика тенгламаларини импульснинг ташкил этувчилари тар-зида ёзган. П. математик физиканинг кўплаб масалаларини ечган, эҳтимоллар назариясида Бернулли схемасини умумлаштириб, катта сонлар қонунини исботлаган, кам рўй берадиган ҳодисалар тақсимот қонуни (Пуассон тақсимоти )ни топган. Қуёш системасининг турғунлигини текширишга бағишланган ишлари муҳим. Сфероид ва бир жинсли эллипсоидлар тортишишини ўрганиб, ўз номи б-н аталувчи тенгламани чикарган (қ. Пуассон тенгламаси). П.нинг баллистика, эластиклик назарияси, гидромеханика ва б. соҳалардаги ишлари ҳам катта амалий аҳамиятга эга.
Ад.: Клейн Ф., Лекции о развитии математики в XIX столетии, пер. с нем., ч. 1, М. -Л., 1937.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.