Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Simfonik musiqa

    Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 374–375-b. — ziyouz.com

    Simfonik musiqa - asosan, simfonik orkestr ijrosiga muljallangan musiqa asarlari. Muhim janrlari: simfoniya, uvertyura, konsert, simfonik syuita, simfonik poema, rapsodiya, fantaziya.

    Simfonik orkestr paydo bulgungaça, 17-a.da va 18-a.ning 1-yarmida ommalaşgan turli raqs syuitalari, konsertogrosso çolğu konserti (ansamblorkestr konserti), opera uvertyuralari orkestr musiqasining asosiy janrlari bölgan (ular fakat şartli ravişda S. m. ga kiritiladi). 18-a. oxirida simfonik orkestr, yangi S. m. janrlari (birinçi navbatda simfoniya yaratilişi b-n) yuzaga keldi. Janr jihatidan S. m. fantaziya, kapriççio, poppuri, skerso, marş, turli raqs musiqalari, şuningdek, opera, balet, spektakl va kinofilmlarga yozilgan musiqalar evaziga boyidi. S. m. rivojiga köp kompozitorlar öz uluşini qöşgan (Mangeym maktabi, Vena klassik maktabi vakillari, F. Şubert, F. List, M. Glinka, A. Dvorjak, P. Çaykovskiy, N. RimskiyKorsakov, G. Maler, R. Ştraus, Ya. Sibelius, D. Şostakoviç, A. Onegger, S. Prokofyev, B. Martinu, I. Stravinskiy va b.).

    Özbekistonda 1920 (V. Uspenskiy va b.) va 1930y.larda (V. Zolotaryov, R. Glier, S. Vasilenko va b.) yaratilgan ilk simfonik asarlar simfonik orkestr uçun qayta işlangan xalq kuylari yoki ular asosida yozilgan syuita, poema, uvertyura va b. dan iborat bölgan. 1930y.larning 2-yarmida özbek kompozitorlaridan M. Burhonov, M. Aşrafiy, M. Leviyev, şuningdek, A. Kozlovskiy, G. Muşel özlarining dastlabki Sm. asarlarini yozdilar. Keyinçalik Özbekistonda Sm. ning barça turlari rivoj togşi. M. Aşrafiy, D. Zokirov, S. Yudakov, R. Hamroyev, B. Giyenko, Ik. Akbarov, R. Vildanov, Sayfi Jalil, N. Zokirov, M. Tojiyev, R. Abdullayev, A. Latifzoda va b. Sm.ning turli janrlarida ijod qilişdi.

    Ad.: YanovYanovskaya N ., Uzbekskaya simfoniçeskaya muzika, T., 1979.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    СИМФОНИК МУСИҚА - асосан, симфоник оркестр ижросига мулжалланган мусиқа асарлари. Муҳим жанрлари: симфония, увертюра, концерт, симфоник сюита, симфоник поэма, рапсодия, фантазия.

    Симфоник оркестр пайдо булгунгача, 17-а.да ва 18-а.нинг 1-ярмида оммалашган турли рақс сюиталари, концертогроссо чолғу концерти (ансамбльоркестр концерти), опера увертюралари оркестр мусиқасининг асосий жанрлари бўлган (улар факат шартли равишда С. м. га киритилади). 18-а. охирида симфоник оркестр, янги С. м. жанрлари (биринчи навбатда симфония яратилиши б-н) юзага келди. Жанр жиҳатидан С. м. фантазия, каприччио, поппури, скерцо, марш, турли рақс мусиқалари, шунингдек, опера, балет, спектакль ва кинофильмларга ёзилган мусиқалар эвазига бойиди. С. м. ривожига кўп композиторлар ўз улушини қўшган (Мангейм мактаби, Вена классик мактаби вакиллари, Ф. Шуберт, Ф. Лист, М. Глинка, А. Дворжак, П. Чайковский, Н. РимскийКорсаков, Г. Малер, Р. Штраус, Я. Сибелиус, Д. Шостакович, А. Онеггер, С. Прокофьев, Б. Мартину, И. Стравинский ва б.).

    Ўзбекистонда 1920 (В. Успенский ва б.) ва 1930й.ларда (В. Золотарёв, Р. Глиэр, С. Василенко ва б.) яратилган илк симфоник асарлар симфоник оркестр учун қайта ишланган халқ куйлари ёки улар асосида ёзилган сюита, поэма, увертюра ва б. дан иборат бўлган. 1930й.ларнинг 2-ярмида ўзбек композиторларидан М. Бурҳонов, М. Ашрафий, М. Левиев, шунингдек, А. Козловский, Г. Мушель ўзларининг дастлабки См. асарларини ёздилар. Кейинчалик Ўзбекистонда См. нинг барча турлари ривож тогши. М. Ашрафий, Д. Зокиров, С. Юдаков, Р. Ҳамроев, Б. Гиенко, Ик. Акбаров, Р. Вильданов, Сайфи Жалил, Н. Зокиров, М. Тожиев, Р. Абдуллаев, А. Латифзода ва б. См.нинг турли жанрларида ижод қилишди.

    Ад.: ЯновЯновская Н ., Узбекская симфоническая музыка, Т., 1979.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.