Simfonizm
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 374-b. — ziyouz.com
Simfonizm (simfoniya sözidan) — musiqiyestetik kategoriya; 18—19- a.lar kompozitorlik san'atida qaror topgan badiiy usul. Tugal tuşunça sifatida ilk bor B. Asafyev tomonidan taxlil etilgan. Turli musiqiy mavzu (kuy)larning uzluksiz, özgarişlarga boy mukammal rivoji, badiiy obrazlarning uzaro ta'sir etiş jarayonlarini ifoda etadi. Simfonik janrlar b-n birga kamerçolğu, musiqali teatr (opera, balet), vokalsimfonik (oratoriya) va b. janrlardagi namunalarga nisbatan işlatiladi. Tarixiy rivojida bir neça musiqiy dramaturgiya turlarini keltirgan: xalqçiljanrli (Y. Gaydn), dramatikfojiaviy (L. Betxoven), lirik (F. Şubert), epik (A. Borodin) va b. Özbekistonda dastlab Ik. Akbarov, R. Hamroyev, T. Kurbonov va b.ning asarlarida namoyon bölgan. Keyinçalik M. Tojiyev, M. Maxmudov, N. Ğiyosov va b.ning asarlarida özbek mumtoz musiqa (jumladan, maqom, katta aşula) xususiyatlari b-n uzviy boğlanib, millim S. qaror topdi.
Töxtasin Ğafurbekov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СИМФОНИЗМ (симфония сўзидан) — мусиқийэстетик категория; 18—19- а.лар композиторлик санъатида қарор топган бадиий усул. Тугал тушунча сифатида илк бор Б. Асафьев томонидан тахлил этилган. Турли мусиқий мавзу (куй)ларнинг узлуксиз, ўзгаришларга бой мукаммал ривожи, бадиий образларнинг узаро таъсир этиш жараёнларини ифода этади. Симфоник жанрлар б-н бирга камерчолғу, мусиқали театр (опера, балет), вокалсимфоник (оратория) ва б. жанрлардаги намуналарга нисбатан ишлатилади. Тарихий ривожида бир неча мусиқий драматургия турларини келтирган: халқчилжанрли (Й. Гайдн), драматикфожиавий (Л. Бетховен), лирик (Ф. Шуберт), эпик (А. Бородин) ва б. Ўзбекистонда дастлаб Ик. Акбаров, Р. Ҳамроев, Т. Курбонов ва б.нинг асарларида намоён бўлган. Кейинчалик М. Тожиев, М. Махмудов, Н. Ғиёсов ва б.нинг асарларида ўзбек мумтоз мусиқа (жумладан, мақом, катта ашула) хусусиятлари б-н узвий боғланиб, миллим С. қарор топди.
Тўхтасин Ғафурбеков.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.