Simmetriklik
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 366–367-b. — ziyouz.com
Simmetriklik - binar (ikki örinli, ikki hadli) munosabatlarning xossasi. Bu munosabatlarning bajarilişi (yeçilişi) unda iştirok etuvçi elementlar juftlarining kanday tartibda kirişiga boğliq bölmaydi. Agar aniklaniş sohasida olingan har qanday ikkita x va u element uçun xRy munosabatdan yRx munosabat kelib çiqsa, R munosabat simmetrik munosabat deyiladi. Tengliktipidagi (mas, ayniyat, ekvivalentlik, öxşaşlik) munosabatlar ham simmetrik böladi. S.ning teskarisi antisimmetriklik bölib, unda x=u bölganda xYauxglL yRx (xRy ning inkori) kelib çiqadi, ya'ni xRy b-n yRx dan, albatta, x=u degan xulosaga kelinadi. Mas, sonlar töplamidagi tartiblaniş munosabati (kattakiçik) antisimmetrikdir. Logikmatematik amallarga nisbatan S. kommutativlik deb ataladi. Mas, sonlarni kuşiş, kupaytiriş, tuplamlarni birlaştiriş va kesiştiriş natijalari qöşiluvçi, köpaytuvçi va b. tartibiga boğliq emas.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СИММЕТРИКЛИК - бинар (икки ўринли, икки ҳадли) муносабатларнинг хоссаси. Бу муносабатларнинг бажарилиши (ечилиши) унда иштирок этувчи элементлар жуфтларининг кандай тартибда киришига боғлиқ бўлмайди. Агар аникланиш соҳасида олинган ҳар қандай иккита х ва у элемент учун xRy муносабатдан yRx муносабат келиб чиқса, R муносабат симметрик муносабат дейилади. Тенгликтипидаги (мас, айният, эквивалентлик, ўхшашлик) муносабатлар ҳам симметрик бўлади. С.нинг тескариси антисимметриклик бўлиб, унда х=у бўлганда хЯухглЛ yRx (xRy нинг инкори) келиб чиқади, яъни xRy б-н yRx дан, албатта, х=у деган хулосага келинади. Мас, сонлар тўпламидаги тартибланиш муносабати (каттакичик) антисимметрикдир. Логикматематик амалларга нисбатан С. коммутативлик деб аталади. Мас, сонларни кушиш, купайтириш, тупламларни бирлаштириш ва кесиштириш натижалари қўшилувчи, кўпайтувчи ва б. тартибига боғлиқ эмас.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.