Simob-organik birikmalar
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 371-b. — ziyouz.com
Simob-organik birikmalar - molekulasidagi simob atomi b-n uglerod atomi bevosita boğlangan organik birikmalar (S—Hg). Sb. alifatik, aromatik, geterotsiklik va kvazikompleks birikmalarga bölinadi. 2 asosiy körinişi — töliq almaşinadigan (simmetrik) R—Hg—R va simoborganik R—HgX (R — organik radikallar, X — kislota qoldiği) körinişdagi turlari ma'lum. Ular birbiriga oson aylanadi. S.b.ning asosiy qismi qattiq moddalar, alifatik katordagilari suyukliklardir. Ular turli metallorganik birikmalar olişda, tibbiyotda insektitsid va fungitsidlar sifatida işlatiladi. Barça Sb. zaharli, organizmda yiğiladi. Undan zaharlanişning oldini oliş maqsadida oltingugurt b-n töyintirilgan suv (mas, «Naftusya» mineral suvi) içiş tavsiya etiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СИМОБ-ОРГАНИК БИРИКМАЛАР - молекуласидаги симоб атоми б-н углерод атоми бевосита боғланган органик бирикмалар (С—Hg). Сб. алифатик, ароматик, гетероциклик ва квазикомплекс бирикмаларга бўлинади. 2 асосий кўриниши — тўлиқ алмашинадиган (симметрик) R—Hg—R ва симоборганик R—HgX (R — органик радикаллар, X — кислота қолдиғи) кўринишдаги турлари маълум. Улар бирбирига осон айланади. С.б.нинг асосий қисми қаттиқ моддалар, алифатик катордагилари суюкликлардир. Улар турли металлорганик бирикмалар олишда, тиббиётда инсектицид ва фунгицидлар сифатида ишлатилади. Барча Сб. заҳарли, организмда йиғилади. Ундан заҳарланишнинг олдини олиш мақсадида олтингугурт б-н тўйинтирилган сув (мас, «Нафтуся» минерал суви) ичиш тавсия этилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.