Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Sin

    Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 20-b. — ziyouz.com

    Sin (aynan — toza) — Xitoyda hukmronlik kilgan manjur imperatorlari sulolasi (1644— 1912). S. sulolasi hukmronligini 4 ta yirik davrga böliş mumkin: 1) manjurlarning Xitoyga bostirib kirganidan Min davlati çegaralarida S. tuzumini örnatilişigaça (1644—83; Şunçji va Kansi hukmronligi); 2) 17-a.ning 80-y. laridan 18-a.ning 70-y.larigaça — Xitoyda S. tuzumining nisbatan turğun içki siyosati va Xalxadagi möğul knyazliklari, Amurdagi rus qişloqlari, Junğor xonligi, Tibet, Şarqiy Turkiston, Vyetnam, Birma, Nepal va b.ga nisbatan bosqinçilik yurişlari (Kansi, Yunçjen va Syanlun hukmronliklari) davri; 3) 18-a.ning 70-y.laridan 19-a. ning oxirigaça, ya'ni S. monarxiyasi 19-a. örtalarida kapitalistik davlatlar agressiyasi natijasida içki nizolarning kuçayişi (Syanlun, Szyatsin, Daoguan, Syanfin, Tunçji, Guansyuy hukmronliklari) dav-ri; 4) 1894—95 y.lardagi Yaponiya— Xitoy uruşidan Sinlarning taxtdan voz keçgunlarigaça bölgan davr. S. im-periyasi imperialistik davlatlarning yarim mustamlakasiga aylangan. Sinxay inqilobi natijasida S. sulolasi hukmronligi ağdarib taşlangan (sönggi manjur imperatori Pu I 1912 y. 12 fev.da taxtdan rasman voz keçgan).

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ЦИН (айнан — тоза) — Хитойда ҳукмронлик килган манжур императорлари сулоласи (1644— 1912). Ц. сулоласи ҳукмронлигини 4 та йирик даврга бўлиш мумкин: 1) манжурларнинг Хитойга бостириб кирганидан Мин давлати чегараларида Ц. тузумини ўрнатилишигача (1644—83; Шуньчжи ва Канси ҳукмронлиги); 2) 17-а.нинг 80-й. ларидан 18-а.нинг 70-й.ларигача — Хитойда Ц. тузумининг нисбатан турғун ички сиёсати ва Халхадаги мўғул князликлари, Амурдаги рус қишлоқлари, Жунғор хонлиги, Тибет, Шарқий Туркистон, Вьетнам, Бирма, Непал ва б.га нисбатан босқинчилик юришлари (Канси, Юнчжэн ва Цяньлун ҳукмронликлари) даври; 3) 18-а.нинг 70-й.ларидан 19-а. нинг охиригача, яъни Ц. монархияси 19-а. ўрталарида капиталистик давлатлар агрессияси натижасида ички низоларнинг кучайиши (Цяньлун, Цзяцин, Даогуан, Сяньфин, Тунчжи, Гуансюй ҳукмронликлари) дав-ри; 4) 1894—95 й.лардаги Япония— Хитой урушидан Цинларнинг тахтдан воз кечгунларигача бўлган давр. Ц. им-перияси империалистик давлатларнинг ярим мустамлакасига айланган. Синьхай инқилоби натижасида Ц. сулоласи ҳукмронлиги ағдариб ташланган (сўнгги манжур императори Пу И 1912 й. 12 фев.да тахтдан расман воз кечган).

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.