Sinç
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 397-b. — ziyouz.com
Sinç — bino va inşootlar devorining taglik yoğoç (tagsinç) b-n tepa yoğoç (sarrov) örtasiga qadaladigan yoğoçlar; uyning «skeleti». Uyning mustahkamligi, turğunligi, zilzilabardoşligini oşiradi. S.ning tagsinç, ustun, hovon, tepasinç (sarrov), baçkisinç va b. xillari bor. Binolar yakkasinçli va qöşsinçli qilib quriladi. Qöşsinçli devor xona iqlimini mö'tadil tutadi, turli tokça, taxmonlar yasaşga imkon beradi. Odatda, yuk tuşuvçi taşqi devorlar qöşsinç, içki devor — tösiqlar esa yakka sinç qilib işlanadi. Tagsinç sarrovga S. b-n öyiq va tirnoklar yordamida qimirlaydigan qilib (zilzilabardoş qiliş uçun) biriktiriladi. Xovonlar (tirak S.lar) imoratni mustahkam uşlab turadi. S.lar orasiga ğişt, guvala va b. urib devor hosil qilinadi. Örta Osiyo me'morligida S. devorlar keng qöllanilgan. S.lar qad. davrlar me'moriy yodgorliklarida ham uçraydi. Hozir ham yakka uyjoy qurilişida S. devor konstruksiyalari katta örin tutadi.
Ba'zi zamonaviy ma'muriy va sanoat binolari, imoratlar metall S.lardan karkasli qilib quriladi. Oldin metall S.lar payvandlab biriktirib olinadi (ya'ni «skelet» xreil qilinadi), keyin orasiga ğişt urib çiqiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СИНЧ — бино ва иншоотлар деворининг таглик ёғоч (тагсинч) б-н тепа ёғоч (сарров) ўртасига қадаладиган ёғочлар; уйнинг «скелети». Уйнинг мустаҳкамлиги, турғунлиги, зилзилабардошлигини оширади. С.нинг тагсинч, устун, ҳовон, тепасинч (сарров), бачкисинч ва б. хиллари бор. Бинолар яккасинчли ва қўшсинчли қилиб қурилади. Қўшсинчли девор хона иқлимини мўътадил тутади, турли токча, тахмонлар ясашга имкон беради. Одатда, юк тушувчи ташқи деворлар қўшсинч, ички девор — тўсиқлар эса якка синч қилиб ишланади. Тагсинч сарровга С. б-н ўйиқ ва тирноклар ёрдамида қимирлайдиган қилиб (зилзилабардош қилиш учун) бириктирилади. Ховонлар (тирак С.лар) иморатни мустаҳкам ушлаб туради. С.лар орасига ғишт, гувала ва б. уриб девор ҳосил қилинади. Ўрта Осиё меъморлигида С. деворлар кенг қўлланилган. С.лар қад. даврлар меъморий ёдгорликларида ҳам учрайди. Ҳозир ҳам якка уйжой қурилишида С. девор конструкциялари катта ўрин тутади.
Баъзи замонавий маъмурий ва саноат бинолари, иморатлар металл С.лардан каркасли қилиб қурилади. Олдин металл С.лар пайвандлаб бириктириб олинади (яъни «скелет» хреил қилинади), кейин орасига ғишт уриб чиқилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.