Sintoizm
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 393-b. — ziyouz.com
Sintoizm SINTOIZM, şintoizm, sinto (yaponça sinto, aynan — xudolar yöli, xudolar ta'limoti) — Yaponiyada tarqalgan dinlardan biri. 6—7-a.larda vujudga kelgan. Bu din buddizm Yaponiyada tarkala boşlagan davrda xali aniq bir nom b-n atalmas edi. Birinçi marta «sinto» atamasini 18-a.da buddizmdan farq qiliş uçun işlatila boşlangan. 1868—1945 y.larda Yaponiyaning davlat dini bulgan.
S. asosida tabiatga va ajdodlar ruhiga siğiniş yotadi. Uning ta'limotiga kura, odamlar qandaydir ruhlar yoki xudo (sin yoki kami)lardan tarqalgan. Oliy xudosi — Amaterasu (quyoş ma'budasi). S. ta'limotining asosini imperator hokimiyatining ilohiyligi (imperatorga suzeiz itoat etiş) tuğrisidagi aqida taşkil egadi. Imperator Amaterasuning avlodi hisoblanadi. S. kupxudolikka asoslangan. Sda asosiy e'tibor yer yuzidagi hayotga qaratilgan, narigi dunyo masalalariga qiziqiş kam. S keyinçalik buddizm, konfutsiyçilik hamda xristianlik ta'siriga uçraşi uning nufuzi pasayişiga olib keldi. Lekin, 20-a.ning 50y. laridan S.ga bölgan rasmiy munosabat yana özgarib, uning yapon davlatçiligi b-n boğliq udum, bayram va an'analari ti klana boşladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СИНТОИЗМ, шинтоизм, синто (японча синто, айнан — худолар йўли, худолар таълимоти) — Японияда тарқалган динлардан бири. 6—7-а.ларда вужудга келган. Бу дин буддизм Японияда таркала бошлаган даврда хали аниқ бир ном б-н аталмас эди. Биринчи марта «синто» атамасини 18-а.да буддизмдан фарқ қилиш учун ишлатила бошланган. 1868—1945 й.ларда Япониянинг давлат дини булган.
С. асосида табиатга ва аждодлар руҳига сиғиниш ётади. Унинг таълимотига кура, одамлар қандайдир руҳлар ёки худо (син ёки ками)лардан тарқалган. Олий худоси — Аматэрасу (қуёш маъбудаси). С. таълимотининг асосини император ҳокимиятининг илоҳийлиги (императорга сузеиз итоат этиш) туғрисидаги ақида ташкил эгади. Император Аматэрасунинг авлоди ҳисобланади. С. купхудоликка асосланган. Сда асосий эътибор ер юзидаги ҳаётга қаратилган, нариги дунё масалаларига қизиқиш кам. С кейинчалик буддизм, конфуцийчилик ҳамда христианлик таъсирига учраши унинг нуфузи пасайишига олиб келди. Лекин, 20-а.нинг 50й. ларидан С.га бўлган расмий муносабат яна ўзгариб, унинг япон давлатчилиги б-н боғлиқ удум, байрам ва анъаналари ти клана бошлади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.