Sipohiy
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 401-b. — ziyouz.com
Sipohiy SIPOHIY, sipoh (forsjangçi, askar) —1) Saljuqiylar saltanatida unça katta bölmagan mulkka egalik qilgan, erkin mulkdor otliq qöşin vakili; 2) Usmonli turk imperiyasi armiyasida aniq şartnoma asosida harbiy xizmatni ötovçi şaxs. S xizmati evaziga yer — timar berilgan. 14—16-a.larda S.lar turk armiyasining asosiy qismini taşkil qilgan. Turk S.si jangga töqmoq, oybolta, ikki qiliç, nayza va öqyoy b-n otlangan. 17-a. söngida S. Damaşq pölatidan yasalgan zirh va dubulğa b-n ta'minlangan; 3) Eron, Örta Osiyo xonliklarida suvoriy askar. Amir Temur, Bobur qöşinida S. termini faol qöllangan. Örta asrlarda qişloq va şaharlarda harbiy soliqni undiruvçi kiçik mansabdor ham S. deb atalgan. Hozir Eronda maorif va soğliqni saqlaş masalalari b-n şuğullanuvçi yarim harbiy korpus a'zosi; 4) 18-a. örtalari — 20-a.ning 40y.larida Hindistondagi yollanma askar. S.lar mustamlakaçilar qöşiniga mahalliy aholi safidan jalb qilingan. Inglizlar S.lardan Hindistonni mustamlaka qilişda keng foydalangan. 1857—59 y.lar bölgan Xindiston xalq qözğoloiida S.lar ham iştirok etganligi bois bu qözğolon sipohiylar közğoloni deb nomlangan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СИПОҲИЙ, сипоҳ (форсжангчи, аскар) —1) Салжуқийлар салтанатида унча катта бўлмаган мулкка эгалик қилган, эркин мулкдор отлиқ қўшин вакили; 2) Усмонли турк империяси армиясида аниқ шартнома асосида ҳарбий хизматни ўтовчи шахс. С хизмати эвазига ер — тимар берилган. 14—16-а.ларда С.лар турк армиясининг асосий қисмини ташкил қилган. Турк С.си жангга тўқмоқ, ойболта, икки қилич, найза ва ўқёй б-н отланган. 17-а. сўнгида С. Дамашқ пўлатидан ясалган зирҳ ва дубулға б-н таъминланган; 3) Эрон, Ўрта Осиё хонликларида суворий аскар. Амир Темур, Бобур қўшинида С. термини фаол қўлланган. Ўрта асрларда қишлоқ ва шаҳарларда ҳарбий солиқни ундирувчи кичик мансабдор ҳам С. деб аталган. Ҳозир Эронда маориф ва соғлиқни сақлаш масалалари б-н шуғулланувчи ярим ҳарбий корпус аъзоси; 4) 18-а. ўрталари — 20-а.нинг 40й.ларида Ҳиндистондаги ёлланма аскар. С.лар мустамлакачилар қўшинига маҳаллий аҳоли сафидан жалб қилинган. Инглизлар С.лардан Ҳиндистонни мустамлака қилишда кенг фойдаланган. 1857—59 й.лар бўлган Хиндистон халқ қўзғолоиида С.лар ҳам иштирок этганлиги боис бу қўзғолон сипоҳийлар кўзғолони деб номланган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.