Sipunkulidlar
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 402-b. — ziyouz.com
Sipunkulidlar (Sipunculida) dengiz umurtqasiz hayvonlari tipi. Uz. I dan 50 sm gaça. Çuvalçangsimon, segmentlarga bölinmagan tanasining uçi (xartumça)da paypaslagiçlar b-n öralgan oğiz teşigi bor. Oğzidan keyinrokda (orqa tomonida) anal teşigi joylaşgan. Içagi uzun, xalqasimon öralgan. Ayiriş organi — nefridiylar. Qon aylaniş sistemasi kuçsiz rivojlangan. Nerv sistemasi halkum usti nerv tuguni («miya») va qorin nerv ustunidan iborat. Muskullarining qisqaribböşaşişi natijasida harakatlanadi. Ayrim jinsli. Rivojlanişi, asosan, metamorfoz orqali (tuxumidan troxofora liçinkasi çiqadi), ba'zan özgarişsiz boradi. 1 sinf (sipunkulidlar) dan iborat. Dengizlarda suv tubida, köpinça mollyuskalarning böş çiğanoklari, çuvalçanglar va b. hayvonlar inlarida yaşaydi. Barens va Uzoq Şarq dengizlarida köp uçraydi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СИПУНКУЛИДЛАР (Sipunculida) денгиз умуртқасиз ҳайвонлари типи. Уз. I дан 50 см гача. Чувалчангсимон, сегментларга бўлинмаган танасининг учи (хартумча)да пайпаслагичлар б-н ўралган оғиз тешиги бор. Оғзидан кейинрокда (орқа томонида) анал тешиги жойлашган. Ичаги узун, халқасимон ўралган. Айириш органи — нефридийлар. Қон айланиш системаси кучсиз ривожланган. Нерв системаси ҳалкум усти нерв тугуни («мия») ва қорин нерв устунидан иборат. Мускулларининг қисқариббўшашиши натижасида ҳаракатланади. Айрим жинсли. Ривожланиши, асосан, метаморфоз орқали (тухумидан трохофора личинкаси чиқади), баъзан ўзгаришсиз боради. 1 синф (сипункулидлар) дан иборат. Денгизларда сув тубида, кўпинча моллюскаларнинг бўш чиғаноклари, чувалчанглар ва б. ҳайвонлар инларида яшайди. Баренц ва Узоқ Шарқ денгизларида кўп учрайди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.