Sirfidlar
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 424-b. — ziyouz.com
Sirfidlar (Syrphidae) — ikki qanotli qisqamöylovlilar turkumiga mansub entomofag paşşalar oilasi. Örta Osiyo suğorma dexdonçilik mintaqasida tarqalgan. Tanasining uz. 4—23 mm, oqiş va qora rangli yöllarning almaşib, navbatmanavbat kelişi b-n ular arilarga öxşab ketadi. Liçinkasi qurtsimon, oyoqsiz. Soxta pilla içida ğumbakka aylanadi. S.ning turlari liçinkalari har xil ovqatlaniş va hayot keçiriş tarziga ega. Ösimliklarni biologik himoya qiliş usulida yirtqiç S. katta ahamiyatga ega, jumladan, yarim oy S. (Syrphus corollae F.), tasmali S. (S. ribessii L.) va b. S. liçinkasi ösimlik bitlari, kapalaklarning kiçik yoşdagi liçinkalari, tripelar, şuningdek, koksidlar hamda jizildoqlarning ba'zi turlari b-n oziqlanadi. Ba'zi tur S. nekrofag (hayvon ölimtiklari b-n oziqlanuvçi) va saprofag (ösimlik qoldiklari b-n oziqlanuvçi) hamda fitofag (ösimliklar b-n oziqlanuvçi) bölişi mumkin, ayrimlari esa jamoa bölib yaşaydigan haşarotlar (mas, çumolilar) uyasida ular oziğiga şerikçilik qiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СИРФИДЛАР (Syrphidae) — икки қанотли қисқамўйловлилар туркумига мансуб энтомофаг пашшалар оиласи. Ўрта Осиё суғорма дехдончилик минтақасида тарқалган. Танасининг уз. 4—23 мм, оқиш ва қора рангли йўлларнинг алмашиб, навбатманавбат келиши б-н улар ариларга ўхшаб кетади. Личинкаси қуртсимон, оёқсиз. Сохта пилла ичида ғумбакка айланади. С.нинг турлари личинкалари ҳар хил овқатланиш ва ҳаёт кечириш тарзига эга. Ўсимликларни биологик ҳимоя қилиш усулида йиртқич С. катта аҳамиятга эга, жумладан, ярим ой С. (Syrphus corollae F.), тасмали С. (S. ribessii L.) ва б. С. личинкаси ўсимлик битлари, капалакларнинг кичик ёшдаги личинкалари, трипелар, шунингдек, кокцидлар ҳамда жизилдоқларнинг баъзи турлари б-н озиқланади. Баъзи тур С. некрофаг (ҳайвон ўлимтиклари б-н озиқланувчи) ва сапрофаг (ўсимлик қолдиклари б-н озиқланувчи) ҳамда фитофаг (ўсимликлар б-н озиқланувчи) бўлиши мумкин, айримлари эса жамоа бўлиб яшайдиган ҳашаротлар (мас, чумолилар) уясида улар озиғига шерикчилик қилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.