Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Sirka kislota

    Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 416-b. — ziyouz.com

    Sirka kislota (metankarbon kislota), CH3COOH — ötkir hidli, rangeiz, nordon, bir asosli karbon kislota. Suvsiz (aniqroği 98— 99% li) S.k. muzga öxşaganligi uçun «muz» kislota deb qam ataladi. Suyuklaniş t-rasi 16,75%, qaynaş t-rasi 118,1°, ziçligi 1055 kg/ m3 (15°da). Suv, spirt, efir va benzolda yaxşi eriydi, uglerod sulfidna erimaydi. S.k. — insoniyatga qadimdan ma'lum bölgan kislotalardan (vino açiganda sirka holida hosil böladi). Atsetaldegidnn oksidlab olinadi. S.k. turli sohalarda, mas, atsetilsellyuloza, plastmassa, sirka angidrid, organik erituvçilar, insektitsidlar, farmatsevtik preparatlar (aspirin, fenatsetin), atseton, sintetik böyagiçlar i.ç.da va gazlamalarni böyaşda işlatiladi. S.k. buğlari nafas yöllari şilliq pardasini yalliğlantiradi. 30% dan ortiq konsentratsiyali S.k. terini kuydiradi.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    СИРКА КИСЛОТА (метанкарбон кислота), СН3СООН — ўткир ҳидли, рангеиз, нордон, бир асосли карбон кислота. Сувсиз (аниқроғи 98— 99% ли) С.к. музга ўхшаганлиги учун «муз» кислота деб қам аталади. Суюкланиш т-раси 16,75%, қайнаш т-раси 118,1°, зичлиги 1055 кг/ м3 (15°да). Сув, спирт, эфир ва бензолда яхши эрийди, углерод сульфидна эримайди. С.к. — инсониятга қадимдан маълум бўлган кислоталардан (вино ачиганда сирка ҳолида ҳосил бўлади). Ацетальдегиднн оксидлаб олинади. С.к. турли соҳаларда, мас, ацетилцеллюлоза, пластмасса, сирка ангидрид, органик эритувчилар, инсектицидлар, фармацевтик препаратлар (аспирин, фенацетин), ацетон, синтетик бўягичлар и.ч.да ва газламаларни бўяшда ишлатилади. С.к. буғлари нафас йўллари шиллиқ пардасини яллиғлантиради. 30% дан ортиқ концентрацияли С.к. терини куйдиради.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.