Sirkoniy dioksid
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 26-b. — ziyouz.com
Sirkoniy dioksid SIRKONIY DIOKSID, ZrO2 -sirkoniyning yagona barqaror oksidi, oq rangli kristall modda. Bir neça modifikatsiyalari mavjud. S.d.ning barqaror modifikatsiyasi tabiatda baddeleit minerali körinişida uçraydi. Suyuqlaniş t-rasi 2710°, qaynaş t-rasi 4500° atrofida. Ziçligi 5,86 g/sm3, Moos şkalasi buyiça qattikligi 6,5. Suvda, köpçilik kislotalar, işqorlar, tuzlar va barça organik erituvçilarda erimaydi. Ftorid kislota, konsentrlangan sulfat kislota, eritilgan şişa va burada eriydi. S.d. sirkoniyning termik bekaror birikmalarini (gidroksidi, nitrati, oksalati va b.) qizdiriş natijasida hosil böladi. Olovbardoş materiallar olişda, silliqlovçi material sifatida, böğiq sir va emallar tayyorlaşda qöllanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЦИРКОНИЙ ДИОКСИД, ZrO2 -цирконийнинг ягона барқарор оксиди, оқ рангли кристалл модда. Бир неча модификациялари мавжуд. Ц.д.нинг барқарор модификацияси табиатда бадделеит минерали кўринишида учрайди. Суюқланиш т-раси 2710°, қайнаш т-раси 4500° атрофида. Зичлиги 5,86 г/см3, Моос шкаласи буйича қаттиклиги 6,5. Сувда, кўпчилик кислоталар, ишқорлар, тузлар ва барча органик эритувчиларда эримайди. Фторид кислота, концентрланган сульфат кислота, эритилган шиша ва бурада эрийди. Ц.д. цирконийнинг термик бекарор бирикмаларини (гидроксиди, нитрати, оксалати ва б.) қиздириш натижасида ҳосил бўлади. Оловбардош материаллар олишда, силлиқловчи материал сифатида, бўғиқ сир ва эмаллар тайёрлашда қўлланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.