Sirkul
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 26-b. — ziyouz.com
Sirkul (lot. cirkulus — doyra, aylana) — aylana va yoylar çiziş, kesmalarning uzunligini ölçaş va ölçamlarni köçiriş uçun möljallangan çizmaçilik asbobi; parger. Uning rejalaş (yoki böliş), çizmaçilik (yoki doiraviy), proporsional turlari bor. Rejalaş S.i çiziqli ölçamlarni ölçab, boşqa joyga (qoğozga) tuşiriş uçun möljallanadi. Çizmaçilik S.i diametri 300 mm gaça bölgan aylanalarni çizişda işlatiladi (diametri 2—80 mm li aylanalarni çiziş uçun möljallangan S. kronsirkul, diametri 300 mm dan katta aylanalarni çizişda işlatiladigan S. ştangensirkul deb ataladi). Proporsional S. ölçab köçiriladigan ölçamlarning masştabini özgartirişga imkon beradi. U. deyarli barça soxalarda işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЦИРКУЛЬ (лот. cirkulus — дойра, айлана) — айлана ва ёйлар чизиш, кесмаларнинг узунлигини ўлчаш ва ўлчамларни кўчириш учун мўлжалланган чизмачилик асбоби; паргер. Унинг режалаш (ёки бўлиш), чизмачилик (ёки доиравий), пропорционал турлари бор. Режалаш Ц.и чизиқли ўлчамларни ўлчаб, бошқа жойга (қоғозга) тушириш учун мўлжалланади. Чизмачилик Ц.и диаметри 300 мм гача бўлган айланаларни чизишда ишлатилади (диаметри 2—80 мм ли айланаларни чизиш учун мўлжалланган Ц. кронциркуль, диаметри 300 мм дан катта айланаларни чизишда ишлатиладиган Ц. штангенциркуль деб аталади). Пропорционал Ц. ўлчаб кўчириладиган ўлчамларнинг масштабини ўзгартиришга имкон беради. U. деярли барча сохаларда ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.