Sistit
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 27–28-b. — ziyouz.com
Sistit (yun. — qovuq) — qovuqnkt yalliğlanişi. Qovuqqa turli infeksiyalar tuşişi oqibatida röy beradi. Paydo bölişiga köra, birlamçi va ikkilamçi, kelib çiqişi böyiça spetsifik (sözak, sil sistiti) va nospetsifik S. farqlanadi. Kasallik ötkir va surunkali keçadi. Birlamçi S. boşqaa'zolardagi infeksiya yuqori siydik yöllari yoki uretradan qon va limfa yöllari orqali qovuqqa ötişi natijasida paydo böladi. Bunga, şuningdek, sovuq qotiş, spirtli içimlik içiş, qabziyat, nerv-psixikaning buzilişi ham sabab böladi. Ayollarda S. aksari homiladorlik yoki tuğruqdan keyingi davrda ku-zatiladi. Ikkilamçi S. (köpinça surunkali keçadi) qovukda toş, yot jismlar, ösma bölganda, qovuq sili, prostata bezining ösmasi oqibatida yuzaga keladi. Şuningdek, ba'zi dorilar, zaharli moddalar içilganda ham S. kuzatilişi mumkin.
S.da bemor tez-tez (har 10—15 minutda) siyadi, siyganda oğriq sezadi, oğriq ayniqsa, siygisi qistaganda va siygandan keyin zörayadi, lovullaş, açişiş, ba'zan siydikda qon va yiryng paydo böladi. Yalliğlaniş qöşni a'zolarga utganda (piyelonefrit, uretrit va b.) gavda t-rasi kötariladi. Ötkir S.ning oldi olinmasa surunkali tus oladi. Kasallikni aniq-laşda siydik tahlili, sistoskopiya, sistografiya, ultratovuş tekşiruvlari ötkaziladi. Davosi: bemorning umumiy ahvoli va kasallik belgilariga karab olib boriladi (oğriq qoldiruvçi dorilar, antibiotiklar, köp suyuqlik içiş, vanna, fiziomuolajalar buyuriladi).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЦИСТИТ (юн. — қовуқ) — қовуқнкт яллиғланиши. Қовуққа турли инфекциялар тушиши оқибатида рўй беради. Пайдо бўлишига кўра, бирламчи ва иккиламчи, келиб чиқиши бўйича специфик (сўзак, сил цистити) ва носпецифик Ц. фарқланади. Касаллик ўткир ва сурункали кечади. Бирламчи Ц. бошқааъзолардаги инфекция юқори сийдик йўллари ёки уретрадан қон ва лимфа йўллари орқали қовуққа ўтиши натижасида пайдо бўлади. Бунга, шунингдек, совуқ қотиш, спиртли ичимлик ичиш, қабзият, нерв-психиканинг бузилиши ҳам сабаб бўлади. Аёлларда Ц. аксари ҳомиладорлик ёки туғруқдан кейинги даврда ку-затилади. Иккиламчи Ц. (кўпинча сурункали кечади) қовукда тош, ёт жисмлар, ўсма бўлганда, қовуқ сили, простата безининг ўсмаси оқибатида юзага келади. Шунингдек, баъзи дорилар, заҳарли моддалар ичилганда ҳам Ц. кузатилиши мумкин.
Ц.да бемор тез-тез (ҳар 10—15 минутда) сияди, сийганда оғриқ сезади, оғриқ айниқса, сийгиси қистаганда ва сийгандан кейин зўраяди, ловуллаш, ачишиш, баъзан сийдикда қон ва йирйнг пайдо бўлади. Яллиғланиш қўшни аъзоларга утганда (пиелонефрит, уретрит ва б.) гавда т-раси кўтарилади. Ўткир Ц.нинг олди олинмаса сурункали тус олади. Касалликни аниқ-лашда сийдик таҳлили, цистоскопия, цистография, ультратовуш текширувлари ўтказилади. Давоси: беморнинг умумий аҳволи ва касаллик белгиларига караб олиб борилади (оғриқ қолдирувчи дорилар, антибиотиклар, кўп суюқлик ичиш, ванна, физиомуолажалар буюрилади).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.