Sitrus ösimliklar
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 32-b. — ziyouz.com
Sitrus ösimliklar - rutadoşlar oilasining sitrus turkumiga mansub doim yaşil ösimliklar, ekiladigan mevali daraxtlar. Apelsin, mandarin, greypfrut, limon, bergamot, sitron, şeddok, bigaradiya va b. 30 ga yaqin turi bor. Şim. Xitoydan Av-straliyagaça, Örta dengiz sohillaridan Yevropaga tarqalgan. Özbekistonda Boğdorçilik, uzumçilik va vinoçilik i.t. in-ti, Toşkent viloyati Qibray tumani va b. issiqxona xöja-liklarida östiriladi. S.ö. butasimon yoki past daraxtsimon, barça organlarida xuşböy efir moyi bor. Gullari barg qöltiğida joylaşgan, xuşböy, çetdan va özidan çanglanadi. Mevasi xuşxör, parhez va dorivor xususiyatga ega, turli vitaminlar va limon kislotaga boy. Mas, limon va apelsinda 60 mg % S vitamini, 600—700 mg % R vitamini bor. Meva şakli dumaloq yoki tuxumsimon, oç sariq, töq sariq, segmentlarga bölingan. Tarki-bida pektin, karotin, qand, S, V, R vitaminlari bor. Mevalari yangiligida yeyiladi, konservalar, murabbo, sukat tayyorlanadi. Barg va poyasidan efir moyi olinadi. S.ö. payvand qilib va qalamçalaridan köpaytiriladi. Ekilgandan söng 3—4 y.dan hosilga kiradi. 20—60 y. atrofida yuqori hosil olinadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЦИТРУС ЎСИМЛИКЛАР - рутадошлар оиласининг цитрус туркумига мансуб доим яшил ўсимликлар, экиладиган мевали дарахтлар. Апельсин, мандарин, грейпфрут, лимон, бергамот, цитрон, шеддок, бигарадия ва б. 30 га яқин тури бор. Шим. Хитойдан Ав-стралиягача, Ўрта денгиз соҳилларидан Европага тарқалган. Ўзбекистонда Боғдорчилик, узумчилик ва виночилик и.т. ин-ти, Тошкент вилояти Қибрай тумани ва б. иссиқхона хўжа-ликларида ўстирилади. Ц.ў. бутасимон ёки паст дарахтсимон, барча органларида хушбўй эфир мойи бор. Гуллари барг қўлтиғида жойлашган, хушбўй, четдан ва ўзидан чангланади. Меваси хушхўр, парҳез ва доривор хусусиятга эга, турли витаминлар ва лимон кислотага бой. Мас, лимон ва апельсинда 60 мг % С витамини, 600—700 мг % Р витамини бор. Мева шакли думалоқ ёки тухумсимон, оч сариқ, тўқ сариқ, сегментларга бўлинган. Тарки-бида пектин, каротин, қанд, С, В, Р витаминлари бор. Мевалари янгилигида ейилади, консервалар, мураббо, цукат тайёрланади. Барг ва поясидан эфир мойи олинади. Ц.ў. пайванд қилиб ва қаламчаларидан кўпайтирилади. Экилгандан сўнг 3—4 й.дан ҳосилга киради. 20—60 й. атрофида юқори ҳосил олинади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.