Sixotealin
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 432-b. — ziyouz.com
Sixotealin - RFning jan şarqidagi toğli ölka. Xabarovsk va Primorye ölkalari hududida. Şarqsa Yapon dengizi, ğarbda Xanka — Ussuri, şim.ğarb va şim.da Kuyi Amur payettekisliklari oraligida joylaşgan. Şim. dan jan.ga 1200 km çözilgan, eni 300 km ga yaqin. Örtaça bal. 700— 1000 m, eng baland joyi — 2078 m. (TardokiYani). S.A. birbiriga parallel holda çözilgan çuqur darasimon dare vodiylari b-n ajralgan 8 ta tizmadan iborat. Ularning suvayirğiç qismida yalang qoyalar, şim. qismida qad. muzliklar relyef şaklida (karr, sirk va troglar, morena tepaliklari) saqlanib qolgan. Şarqda dengizga tik tuşadi, köplab qöltiqlar b-n kesilgan. Ğarbiy kismi qiyaroq. Tektonik jihatdan antiklinoriy, mezozoy va kaynozoy burmalanişi davrida şakllangan. Mezozoy va quyi törtlamçi davrlarida vulkanlar otilgan. S.A.ning suvayirğiç qismi paleozoygaça va paleozoy davri, katta qismi mezozoy va kaynozoy davrlari toğ jinslaridan tuzilgan. Foydali qazilmalardan toşkömir, qalay, oltin, polimetall rudalari, mineral va termal suvlar bor. Musson iqlimiga ega. Igna bargli va aralaş örmonlar b-n qoplangan. Eng baland qismida toğ tundra ösimliklari uçraydi. SixoteAlin qöriqxonasi bor.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СИХОТЭАЛИНЬ - РФнинг жан шарқидаги тоғли ўлка. Хабаровск ва Приморье ўлкалари ҳудудида. Шарқца Япон денгизи, ғарбда Ханка — Уссури, шим.ғарб ва шим.да Куйи Амур паеттекисликлари оралигида жойлашган. Шим. дан жан.га 1200 км чўзилган, эни 300 км га яқин. Ўртача бал. 700— 1000 м, энг баланд жойи — 2078 м. (ТардокиЯни). С.А. бирбирига параллел ҳолда чўзилган чуқур дарасимон даре водийлари б-н ажралган 8 та тизмадан иборат. Уларнинг сувайирғич қисмида яланг қоялар, шим. қисмида қад. музликлар рельеф шаклида (карр, цирк ва троглар, морена тепаликлари) сақланиб қолган. Шарқда денгизга тик тушади, кўплаб қўлтиқлар б-н кесилган. Ғарбий кисми қияроқ. Тектоник жиҳатдан антиклинорий, мезозой ва кайнозой бурмаланиши даврида шаклланган. Мезозой ва қуйи тўртламчи даврларида вулканлар отилган. С.А.нинг сувайирғич қисми палеозойгача ва палеозой даври, катта қисми мезозой ва кайнозой даврлари тоғ жинсларидан тузилган. Фойдали қазилмалардан тошкўмир, қалай, олтин, полиметалл рудалари, минерал ва термал сувлар бор. Муссон иқлимига эга. Игна баргли ва аралаш ўрмонлар б-н қопланган. Энг баланд қисмида тоғ тундра ўсимликлари учрайди. СихотэАлинь қўриқхонаси бор.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.