Siyom
Manba: ÖzME, Qöşimça (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 70-b. — ziyouz.com
Siyom SIYOM, Som, Sanam — ilk örta asrlarda Keş viloyatidagi mustahkam toğ qal'asi. 8-a.ning 2-yarmida Muqanna şu yerdan turib qözğolonga boşçilik qilgan. Narşaxiynint yozişiça, «Som toği tepasida ğoyatda mustahkam bir hisor bölib, unda oqar suv, daraxtlar va ekin yerlar bor edi. Bu hisor içida undan ham mustahkamroq yana bir hisor bor edi. Muqanna uni tuzatişga buyurdi va uni tuzatdilar. Muqanna u yerga köp mol va behisob oziq-ovqat yiğdi. Soqçilar tayinladi». Arablar S.ni qamal qilgan paytda qal'adan 30 ming kişi çiqib kelgan va yana 2 ming kişi içkarida qolgan. Içkari qal'aning bir darvozasi bölib, atrofi xandaq bilan öralgan. Unda Muqanna xotinlari va bolalari bilan yaşagan. tarixçi Ibn Şixnaning yozişiça S.ni Muqannaning özi qurdirgan. tarixçi Ş.Kamoliddinovning fikri-ça, S. qal'asi Sanggardak daryosi vodiysida, Şahrisabzdan şarqdagi Maydonak degan joyda bölgan. 2 ming metr balandlikdagi toğ tepasida 7— 9-a.larga oid ulkan qal'a xarobalari aniqlangan.
Ad.: Kamaliddinov Ş.S ., Istoriçeskaya geofafiya Yujnogo Sogda i Toxaristana po araboyazmçnix istoçnikam IX — iaçala XIII vv., T., 1996.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СИЁМ, Сом, Санам — илк ўрта асрларда Кеш вилоятидаги мустаҳкам тоғ қалъаси. 8-а.нинг 2-ярмида Муқанна шу ердан туриб қўзғолонга бошчилик қилган. Наршахийнинт ёзишича, «Сом тоғи тепасида ғоятда мустаҳкам бир ҳисор бўлиб, унда оқар сув, дарахтлар ва экин ерлар бор эди. Бу ҳисор ичида ундан ҳам мустаҳкамроқ яна бир ҳисор бор эди. Муқанна уни тузатишга буюрди ва уни тузатдилар. Муқанна у ерга кўп мол ва беҳисоб озиқ-овқат йиғди. Соқчилар тайинлади». Араблар С.ни қамал қилган пайтда қалъадан 30 минг киши чиқиб келган ва яна 2 минг киши ичкарида қолган. Ичкари қалъанинг бир дарвозаси бўлиб, атрофи хандақ билан ўралган. Унда Муқанна хотинлари ва болалари билан яшаган. тарихчи Ибн Шихнанинг ёзишича С.ни Муқаннанинг ўзи қурдирган. тарихчи Ш.Камолиддиновнинг фикри-ча, С. қалъаси Санггардак дарёси водийсида, Шаҳрисабздан шарқдаги Майдонак деган жойда бўлган. 2 минг метр баландликдаги тоғ тепасида 7— 9-а.ларга оид улкан қалъа харобалари аниқланган.
Ад.: Камалиддинов Ш.С ., Историческая геофафия Южного Согда и Тохаристана по арабоязмчных источникам IX — иачала XIII вв., Т., 1996.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.