Skatlar
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 441–442-b. — ziyouz.com
Skatlar (Batomorpha ya'ni Batoidei) — toğayli baliqlar sinfiga mansub baliqlar katta turkumi (ba'zan turkum). Tanasi yassi, keng disksimon yoki rombsimon, uzunligi bir neça sm dan 6—7 m gaça, vazni 2,5 t gaça. Terisi yalanğoç yoki pixlar b-n qoplangan. Jabra yorikdari 5 ta, qorin tomonida joylaşgan. Kökrak suzgiçlari qirrasi, boşi va tanasi yoniga tutaşgan. Orqa suzgiçlari dumi ustida yoki bölmaydi. Anal va kupinça dum suzgiçlari yuq; kukrak suzgiçlari juda kengaygan. Tişlari uzaro tigiz joylaşib, kuçli qirğiçni hosil qiladi. 5 turkum, 14 oila va 350 turni uzi içiga oladi. Suv tubida, ayrimlari (mantolar va qrziqdumlilar) suv qa'rida yaşaydi. Asosan, dengizlar va okeanlarda 2700 m çuqurlikkaça yaşaydi. Ayrim turlari tropik mintaqalardagi daryolar (Amazonka daryosi havzasi)da uçraydi. S. suv tubidagi organizmlar b-n oziklanadi; bir qança turlari yirtqiç. Tirik tuğadi yoki tuxumdan tirik tuğadi; faqat rombsimon skat mugus kapsulaga uralgan yirik tuxumlarini suv tubiga qöyadi. Har bir urğoçisi organizmida 1 ta dan bir neça 10 tagaça embrion rivojlanadi. Elektr skatning tanasi ikki yonida elektr organlari joylaşgan. Qoziqsumning dumidagi ötkir pixida zahar bezi böladi. Bir qança turlari Qora va Azov dengizida ham uçraydi. Ovlanadi. Ayrim turlari odam uçun xavfli.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СКАТЛАР (Batomorpha яъни Batoidei) — тоғайли балиқлар синфига мансуб балиқлар катта туркуми (баъзан туркум). Танаси ясси, кенг дисксимон ёки ромбсимон, узунлиги бир неча см дан 6—7 м гача, вазни 2,5 т гача. Териси яланғоч ёки пихлар б-н қопланган. Жабра ёрикдари 5 та, қорин томонида жойлашган. Кўкрак сузгичлари қирраси, боши ва танаси ёнига туташган. Орқа сузгичлари думи устида ёки бўлмайди. Анал ва купинча дум сузгичлари йуқ; кукрак сузгичлари жуда кенгайган. Тишлари узаро тигиз жойлашиб, кучли қирғични ҳосил қилади. 5 туркум, 14 оила ва 350 турни узи ичига олади. Сув тубида, айримлари (мантолар ва қрзиқдумлилар) сув қаърида яшайди. Асосан, денгизлар ва океанларда 2700 м чуқурликкача яшайди. Айрим турлари тропик минтақалардаги дарёлар (Амазонка дарёси ҳавзаси)да учрайди. С. сув тубидаги организмлар б-н озикланади; бир қанча турлари йиртқич. Тирик туғади ёки тухумдан тирик туғади; фақат ромбсимон скат мугус капсулага уралган йирик тухумларини сув тубига қўяди. Ҳар бир урғочиси организмида 1 та дан бир неча 10 тагача эмбрион ривожланади. Электр скатнинг танаси икки ёнида электр органлари жойлашган. Қозиқцумнинг думидаги ўткир пихида заҳар бези бўлади. Бир қанча турлари Қора ва Азов денгизида ҳам учрайди. Овланади. Айрим турлари одам учун хавфли.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.