Sklerodermiya

Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 449-b. — ziyouz.com

Sklerodermiya (sklero ... va derma) — terining qotib qolişidan iborat kasallik. Kollagen kasalliklar guruhiga xos. S.ning çeklangan (öçokli), diffuz (tarqalgan), sistemali turlari bor. Öçoqli S. pilakça şaklida, yöl-yöl va yuzaki bölişi mumkin. Pilakça şaklli S.da terining turli joyida qizğiş, dumaloq yoki uzunçoq doğlar yuzaga keladi. Keyinçalik ular qotib, teri sarğimtir tusga kiradi va undagi tuklar tökilib ketadi. Bu davrda bemor heç qanday oğriq sezmaydi. Bir neça oy yoki yildan söng terining qotgan joyi atrofiyalanadi. Yöl-yöl S.da yuz va qöloyoq terisi zararlanadi. Köproq bolalarda uçraydi. Yuzaki S. ayollarda köp kuzatiladi, bunda kökrak, orqa va jinsiy a'zolar terisida mayda, qattiq, kökişoq doğlar paydo bölib, keyin teri yuzaki atrofiyaga uçraydi. Tarqalgan S.da yuz, qöloyoq, tana va b. terisi şişib, qattiqlaşadi, atrofiyalanadi. Bemorning yuzi mumdek qotib turadi, barmoklari qarakatlanmaydi, Sistem al i S. (sistemali avj oluvçi skleroz)da organizmning barça biriktiruvçi töqimalari va mayda tomirlarda sklerotik özgarişlar yuz beradi. S.ga teztez sovqotiş, jismoniy, ruhiy şikastlaniş va b. sabab böladi. Organizm biriktiruvçi töqimalari mikrotsirkulyatsiyasi va funksiyasiningözgarişi kasallikning avj olişiga imkon beradi. Kasallik sekinasta, qöloyoq tomirlarining spazmi (tortişişi), umumiy harakatning çeklanişi, böğimlarning oğrişi va terining zararlanişi b-n boşlanadi. Kasallik oraliq töqima va içki a'zolar tomirlariga ötganda, öpka, yurak va h.k. faoliyati buziladi.

Davos i. Kortikosteroidlar, tomir kengaytiruvçi moddalar, fizioterapiya, şuningdek, sanatoriylarda davolaniş buyuriladi.

Ad.: Arifov S, Eşboyev E., Teri va tanosil kasalliklari, T., 1996.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

СКЛЕРОДЕРМИЯ (склеро ... ва дерма) — терининг қотиб қолишидан иборат касаллик. Коллаген касалликлар гуруҳига хос. С.нинг чекланган (ўчокли), диффуз (тарқалган), системали турлари бор. Ўчоқли С. пилакча шаклида, йўл-йўл ва юзаки бўлиши мумкин. Пилакча шаклли С.да терининг турли жойида қизғиш, думалоқ ёки узунчоқ доғлар юзага келади. Кейинчалик улар қотиб, тери сарғимтир тусга киради ва ундаги туклар тўкилиб кетади. Бу даврда бемор ҳеч қандай оғриқ сезмайди. Бир неча ой ёки йилдан сўнг терининг қотган жойи атрофияланади. Йўл-йўл С.да юз ва қўлоёқ териси зарарланади. Кўпроқ болаларда учрайди. Юзаки С. аёлларда кўп кузатилади, бунда кўкрак, орқа ва жинсий аъзолар терисида майда, қаттиқ, кўкишоқ доғлар пайдо бўлиб, кейин тери юзаки атрофияга учрайди. Тарқалган С.да юз, қўлоёқ, тана ва б. териси шишиб, қаттиқлашади, атрофияланади. Беморнинг юзи мумдек қотиб туради, бармоклари қаракатланмайди, Систем ал и С. (системали авж олувчи склероз)да организмнинг барча бириктирувчи тўқималари ва майда томирларда склеротик ўзгаришлар юз беради. С.га тезтез совқотиш, жисмоний, руҳий шикастланиш ва б. сабаб бўлади. Организм бириктирувчи тўқималари микроциркуляцияси ва функциясинингўзгариши касалликнинг авж олишига имкон беради. Касаллик секинаста, қўлоёқ томирларининг спазми (тортишиши), умумий ҳаракатнинг чекланиши, бўғимларнинг оғриши ва терининг зарарланиши б-н бошланади. Касаллик оралиқ тўқима ва ички аъзолар томирларига ўтганда, ўпка, юрак ва ҳ.к. фаолияти бузилади.

Давос и. Кортикостероидлар, томир кенгайтирувчи моддалар, физиотерапия, шунингдек, санаторийларда даволаниш буюрилади.

Ад.: Арифов С, Эшбоев Э., Тери ва таносил касалликлари, Т., 1996.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.