Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Skripka

    Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 454–455-b. — ziyouz.com

    Skripka (slavyança skri — ğijirlamoq) — torli kamonli musiqa çolğu asbobi. Skripkasimon çolğu asboblari orasida (S, alt, violonçel, kontrabas) yetakçi, eng baland registrli soz. 4 ta tori kvinta intervali böyiça sozlanadi. Diapazoni 4 oktavadan oşiq. Umumiy uz. — 600 mm. S.ning klassik şakli 15 —16-a.larda Italiya va Fransiyada yuzaga kelgan. 17— 18-a.larda Şim. Italiya, ayniqsa, Kremona ustalari A. va N.Amati, J. Gvarneri, A. Stradivari va boşqalar S.ning mukammal namunalarini yaratişgan. S.lar simfonik orkestr va çolgu ansambllar asosini taşkil qiladi. 17— 18-a.lardan S.da yakkanavozlik san'ati rivojlanib kelmoqda, S. musiqasi yaratilmoqda. Bu sohada 19-a. da virtuoz skripkaçi va maşhur kompozitorlar N. Paganini, P. Sarasate va b.ning xizmati katta böldi. 20-a. skripkaçilaridan F.Kreysler (Avstriya), I. Menuxin (Angliya), I. Stern, I. Perelman (AQŞ), A.S.Mutter (Germaniya), Ş. Mins (Isroil), G. Şering (Meksika), D. Oystrax, L. Kogan, M. Vengerov (Rossiya), G. Krem yer (Latviya) va b. maşhur. Özbekistonda M. Reyson, N.Pover, V. Yudeniç va b. skripkaçilar tanilgan. Hozirda yoş avlod ijroçilaridan D.Xoliqov, N. Hoşimov, T.Yaxşiboyev va b. xalqaro tanlovlarda ğalabalarga erişgan. Özbekiston kompozitorlari S. uçun konsertlar (Ik. Akbarov, S.Jalil va b.), sonatalar (G. Muşel, N.Zokirov va b.) kabi asarlar yaratişgan. 20-a. boşidan özbek (Andijon maktabi va b.) sozandalari ba'zida Sdan ğijjak örnida foydalanişadi.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    СКРИПКА (славянча скри — ғижирламоқ) — торли камонли мусиқа чолғу асбоби. Скрипкасимон чолғу асбоблари орасида (С, альт, виолончель, контрабас) етакчи, энг баланд регистрли соз. 4 та тори квинта интервали бўйича созланади. Диапазони 4 октавадан ошиқ. Умумий уз. — 600 мм. С.нинг классик шакли 15 —16-а.ларда Италия ва Францияда юзага келган. 17— 18-а.ларда Шим. Италия, айниқса, Кремона усталари А. ва Н.Амати, Ж. Гварнери, А. Страдивари ва бошқалар С.нинг мукаммал намуналарини яратишган. С.лар симфоник оркестр ва чолгу ансамбллар асосини ташкил қилади. 17— 18-а.лардан С.да якканавозлик санъати ривожланиб келмоқда, С. мусиқаси яратилмоқда. Бу соҳада 19-а. да виртуоз скрипкачи ва машҳур композиторлар Н. Паганини, П. Сарасате ва б.нинг хизмати катта бўлди. 20-а. скрипкачиларидан Ф.Крейслер (Австрия), И. Менухин (Англия), И. Стерн, И. Перельман (АҚШ), А.С.Муттер (Германия), Ш. Минц (Исроил), Г. Шеринг (Мексика), Д. Ойстрах, Л. Коган, М. Венгеров (Россия), Г. Крем ер (Латвия) ва б. машҳур. Ўзбекистонда М. Рейсон, Н.Повер, В. Юденич ва б. скрипкачилар танилган. Ҳозирда ёш авлод ижрочиларидан Д.Холиқов, Н. Ҳошимов, Т.Яхшибоев ва б. халқаро танловларда ғалабаларга эришган. Ўзбекистон композиторлари С. учун концертлар (Ик. Акбаров, С.Жалил ва б.), сонаталар (Г. Мушель, Н.Зокиров ва б.) каби асарлар яратишган. 20-а. бошидан ўзбек (Андижон мактаби ва б.) созандалари баъзида Сдан ғижжак ўрнида фойдаланишади.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.