Sobol
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 478-b. — ziyouz.com
Sobol (Martes zibellina) — yirtqiçlar turkumining suvsarsimonlar oilasiga mansub sut emizuvçi hayvonlar turi. Uz. 32—58 sm, urğoçisi erkagidan kiçikroq. Dumining uz. 19 sm gaça. Juni qalin, mayin, çiroyli, qoraqönğir rangda. Tinç okean sohillaridan tortib Şim. Uralgaça bölgan toğ tekislik örmonlar (asosan, ninabargli)da yaşaydi. Mongoliyada, Xitoyning şim.şarqi, Koreya yarim oroli va Yaponiyada ham tarqalgan. Asosan, yerda hayot keçiradi. Daraxtga faqat xavf tuğilganda çiqadi. Uyasini yiqilgan daraxt kovaklariga, kunda va toşlar ostiga quradi. Yilda bir marta iyun— iyul oylarida urçiydi. Homiladorlik davri ança uzoq (245—298 kun). Aprelmay oylarida 2—7 tadan bola tugadi. Bolalari 2—3 yilda voyaga yetadi. Tutqunlikda 15—18 yil yaşaydi. S har xil hayvonlar va ösimliklar b-n oziklanadi. Ovlanadi. Qimmatbaho möynasi uçun köp ovlanişi natijasida soni kamayib ketgan. Hoz. S. sonini köpaytiriş uçun maxsus qöriqxonalar va möynaçilik fermalari taşkil etilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СОБОЛЬ (Martes zibellina) — йиртқичлар туркумининг сувсарсимонлар оиласига мансуб сут эмизувчи ҳайвонлар тури. Уз. 32—58 см, урғочиси эркагидан кичикроқ. Думининг уз. 19 см гача. Жуни қалин, майин, чиройли, қорақўнғир рангда. Тинч океан соҳилларидан тортиб Шим. Уралгача бўлган тоғ текислик ўрмонлар (асосан, нинабаргли)да яшайди. Монголияда, Хитойнинг шим.шарқи, Корея ярим ороли ва Японияда ҳам тарқалган. Асосан, ерда ҳаёт кечиради. Дарахтга фақат хавф туғилганда чиқади. Уясини йиқилган дарахт ковакларига, кунда ва тошлар остига қуради. Йилда бир марта июнь— июль ойларида урчийди. Ҳомиладорлик даври анча узоқ (245—298 кун). Апрельмай ойларида 2—7 тадан бола тугади. Болалари 2—3 йилда вояга етади. Тутқунликда 15—18 йил яшайди. С ҳар хил ҳайвонлар ва ўсимликлар б-н озикланади. Овланади. Қимматбаҳо мўйнаси учун кўп овланиши натижасида сони камайиб кетган. Ҳоз. С. сонини кўпайтириш учун махсус қўриқхоналар ва мўйначилик фермалари ташкил этилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.