Sodalit
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 490-b. — ziyouz.com
Sodalit — sinçli alyumosilikatlar kiçik sinfiga mansub mineral. Na8[AlSiO4J6CL2. Kimyoviy tarkibi Na2O25%, A12O331%, SiO2—37%, C1— 7%. Kub singoniyada kristallanadi. Donador agregatlar hosil qiladi, nefelin kristallari atrofida hoşiya körinişida böladi. Rangi moviy, sarğiş, yaşilböz, ba'zan puşti. Qattikligi 5,5—6, ziçligi 2,3—2,5 g/ sm3. Mört. S. işqorli magmatik, asosan, effuziv jinslarning birlamçi mineralidir. Qöşimça anionlari tarkibida neogen, gayuin, lazurit va b. bor. Özgarişlar natijasida natrolitga, kamroq seritsit, diaspor, gidroargillit va h.k.ga aylanadi. Natriysi köp işqorli toğ jinslarida nefelin hisobiga hamda kontaktmetasomatik karbonatlarda hosil böladi. Turlari: gakmanit, molibdosodalit (M0O3 2,8% gaça), gidroslyudit, bunda xlorning bir qismi (ON)ga aralaşgan böladi. Örta Osiyo, Kavkaz (Armaniston), Ukraina, RF (Ural, Krasnoyarsk ölkasi), Norvegiya, Kanada va b. joylarda tarkalgan. Bezak toşi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СОДАЛИТ — синчли алюмосиликатлар кичик синфига мансуб минерал. Na8[AlSiO4J6CL2. Кимёвий таркиби Na2O25%, А12О331%, SiO2—37%, С1— 7%. Куб сингонияда кристалланади. Донадор агрегатлар ҳосил қилади, нефелин кристаллари атрофида ҳошия кўринишида бўлади. Ранги мовий, сарғиш, яшилбўз, баъзан пушти. Қаттиклиги 5,5—6, зичлиги 2,3—2,5 г/ см3. Мўрт. С. ишқорли магматик, асосан, эффузив жинсларнинг бирламчи минералидир. Қўшимча анионлари таркибида неоген, гаюин, лазурит ва б. бор. Ўзгаришлар натижасида натролитга, камроқ серицит, диаспор, гидроаргиллит ва ҳ.к.га айланади. Натрийси кўп ишқорли тоғ жинсларида нефелин ҳисобига ҳамда контактметасоматик карбонатларда ҳосил бўлади. Турлари: гакманит, молибдосодалит (М0О3 2,8% гача), гидрослюдит, бунда хлорнинг бир қисми (ОН)га аралашган бўлади. Ўрта Осиё, Кавказ (Арманистон), Украина, РФ (Урал, Красноярск ўлкаси), Норвегия, Канада ва б. жойларда таркалган. Безак тоши.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.