Sodalit guruhi
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 490-b. — ziyouz.com
Matn sifati past bölişi mumkin. Bu maqola PDF'dagi buzuq belgilar bilan olingan (işonç 75%): ayrim söz va raqamlar xato bölişi mumkin — iqtibos keltirişdan oldin asl matn bilan solişting.
Sodalit guruhi — silikatlar sinfiga mansub minerallar: sodalit ^[A18Yu4]6S12, n o z ye a n NaJAlSiO^SO,, gayuin Na6Ca2[AlSiO4]6(SO4)2, lojuvard Na6Ca2[AlSiOJ6(SO4)S. Kristall tuzilişi Al2Si04Ning alyumokremniy kislorodlik sinçlaridan iborat, yirik böşliqlari (ğovaklari) C1~ va SO4~ (ba'zan S2~) anionlari b-n, may da böşliqlarini esa, Na+ va Sa2+ törtta ionlari b-n egallagan minerallardir. Kub singoniyada kristallanadi; rombdodekaedr (sodalit, lojuvard) va oktaedr (gayuin) şakllaridagi kristallar hosil qiladi; odatda, jinslarda donaçalar holida uçraydi. Qattikligi 5,5—6; ziçligi 2,3 g/sm3dan (lojuvard) —2,5 g/sm3gaça (gayuin). Rangi kök, havo rang (lojuvard, gayuin), sariq, oç yaşil, ok, yoki kulrang. S.g.dagi ayrim minerallar jins hosil qiluvçi minerallar hisoblanadi, mas, nefelinli siyenitlarda — sodalit; fonolitlar va b. işqorli effuziv jinslarda — nozean va gayuin. Lojuvard b-n sodalit kontaktmetamorflaşgan ohaktoşlarda ham hosil böladi. S.g minerallari xorijda RF (Kola ya.o., Ilmen toği, Baykal oldi), Ukraina, Tojikiston (Zarafşon toğlarida), Vezuviy atrofi (Italiya jan.) va b. joylarda bor. Özbekistonda esa, faqat lazurit topilgan. Sodalit va lazuritning kök turlari asl toşlar hisoblanadi. S.g. minerallari mineral böyoq sifatida, şuningdek, radioelektronika va televideniyeda işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СОДАЛИТ ГУРУҲИ — силикатлар синфига мансуб минераллар: содалит ^[А18Ю4]6С12, н о з е а н NaJAlSiO^SO,, гаюин Na6Ca2[AlSiO4]6(SO4)2, ложувард Na6Ca2[AlSiOJ6(SO4)S. Кристалл тузилиши Al2Si04Нинг алюмокремний кислородлик синчларидан иборат, йирик бўшлиқлари (ғоваклари) С1~ ва SO4~ (баъзан S2~) анионлари б-н, май да бўшлиқларини эса, Na+ ва Са2+ тўртта ионлари б-н эгаллаган минераллардир. Куб сингонияда кристалланади; ромбдодекаэдр (содалит, ложувард) ва октаэдр (гаюин) шаклларидаги кристаллар ҳосил қилади; одатда, жинсларда доначалар ҳолида учрайди. Қаттиклиги 5,5—6; зичлиги 2,3 г/см3дан (ложувард) —2,5 г/см3гача (гаюин). Ранги кўк, ҳаво ранг (ложувард, гаюин), сариқ, оч яшил, ок, ёки кулранг. С.г.даги айрим минераллар жинс ҳосил қилувчи минераллар ҳисобланади, мас, нефелинли сиенитларда — содалит; фонолитлар ва б. ишқорли эффузив жинсларда — нозеан ва гаюин. Ложувард б-н содалит контактметаморфлашган оҳактошларда ҳам ҳосил бўлади. С.г минераллари хорижда РФ (Кола я.о., Ильмен тоғи, Байкал олди), Украина, Тожикистон (Зарафшон тоғларида), Везувий атрофи (Италия жан.) ва б. жойларда бор. Ўзбекистонда эса, фақат лазурит топилган. Содалит ва лазуритнинг кўк турлари асл тошлар ҳисобланади. С.г. минераллари минерал бўёқ сифатида, шунингдек, радиоэлектроника ва телевидениеда ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.