Sofistlar
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 537-b. — ziyouz.com
Sofistlar (yun. sophistes — mohir, dono) — 1) Yunonistonda akdli, bilimdon kişilar, maxsus hunar egalari; 2) mil. av. 5-a.ning 2-yarmi — 4-a.ning 1-yarmida Yunonistonda donolik va çiroyli sözlaşuvga örgatuvçi öqituvçilar, faylasuflar. Ular ma'lum miqdordagi haq oliş evaziga kişilarga munozara olib boriş san'atini, raqibining mulohazalaridagi zaif tomonlarni topib, ularga zarba beriş, öz fikrini boşqalarga ötkaziş, munozarada yengib çiqiş usullarini örgatişgan. Bunda sofistika uslubidan foydalanişgan. Şu maqsadda raqibni dovdiratib qöyadigan mantiqiy sofizm va paradokslar öylab çiqarişgan. Protagor, Gorgiy, Gippiy, Prodik va b. maşhur S.dir. S. alohida bir maktabni taşkil etişmagan. Pekin ularning etika, siyosat, biliş nazariyasi sohasiga qiziqişlarida umumiy tomonlari bor. Mil. av. 5-a.da Yunoniston ma'naviy hayotida falsafaning tadqiqot obyektini dunyo muammolaridan inson va uning ma'naviy olami muammosiga buriş közga taşlanadi. S. «inson hamma narsalarning ölçovidir» degan ğoyaga tayanib iş yuritişgan. Aristotel S.ni «soxta donolik öqituvçilari» deb atagan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СОФИСТЛАР (юн. sophistes — моҳир, доно) — 1) Юнонистонда акдли, билимдон кишилар, махсус ҳунар эгалари; 2) мил. ав. 5-а.нинг 2-ярми — 4-а.нинг 1-ярмида Юнонистонда донолик ва чиройли сўзлашувга ўргатувчи ўқитувчилар, файласуфлар. Улар маълум миқдордаги ҳақ олиш эвазига кишиларга мунозара олиб бориш санъатини, рақибининг мулоҳазаларидаги заиф томонларни топиб, уларга зарба бериш, ўз фикрини бошқаларга ўтказиш, мунозарада енгиб чиқиш усулларини ўргатишган. Бунда софистика услубидан фойдаланишган. Шу мақсадда рақибни довдиратиб қўядиган мантиқий софизм ва парадокслар ўйлаб чиқаришган. Протагор, Горгий, Гиппий, Продик ва б. машҳур С.дир. С. алоҳида бир мактабни ташкил этишмаган. Пекин уларнинг этика, сиёсат, билиш назарияси соҳасига қизиқишларида умумий томонлари бор. Мил. ав. 5-а.да Юнонистон маънавий ҳаётида фалсафанинг тадқиқот объектини дунё муаммоларидан инсон ва унинг маънавий олами муаммосига буриш кўзга ташланади. С. «инсон ҳамма нарсаларнинг ўлчовидир» деган ғояга таяниб иш юритишган. Аристотель С.ни «сохта донолик ўқитувчилари» деб атаган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.