Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Sohibgaray I

    Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 554-b. — ziyouz.com

    Sohibgaray I (? 1551, Boqçasaroy) — davlat arbobi. Qozon xoni (152124), Qrim xoni (153251). Garaylar sulolasidan. MengliGarayning öğli. Onasi — Hyp Sulton nöğay. 1521 y.da S.G. qozonliklar taklifiga köra, Qozon xoni bölgan. Öşa yili ukasi — Qrim xoni Muhammad Garay bilan birgalikda Moskva knyazligiga harbiy yuriş qilib, Moskvani egallagan.

    Moskva buyuk knyazi Vasiliy III Qrim xoniga har yili ölpon tölab turiş majburiyatini olgan. Biroq, Moskva knyazligi Qozon ustiga harbiy yuriş qilişga tayyorgarlik körayotganligi uçun Qozon xonligi bilan Usmonli turk sultonligi örtasida özaro şartnoma tuzilgan. S.G. öz örniga akasining öğli — 13 yoşli jiyani Safo Garayni qöyib, 1524 y. bahorda Istanbulga borgan va sultondan harbiy yordam söragan. S.G. birmunça muddat Istanbulda turgan. S.G. Qrim xoni bölgaç (1532), Qozon xonligi bilan özaro ittifoq tuzgan (1533). Öziga qarşi çiqqan Islom Garay bilan kuraşgan (1532— 37). Moskva (1541), Quyi Volga (154647) va Şim. Kavkaz (1551)ga xarbiy yurişlar uyuştirgan. Saroy fitnasi natijasida öldirilgan.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    СОҲИБГАРАЙ I (? 1551, Боқчасарой) — давлат арбоби. Қозон хони (152124), Қрим хони (153251). Гарайлар сулоласидан. МенглиГарайнинг ўғли. Онаси — Hyp Султон нўғай. 1521 й.да С.Г. қозонликлар таклифига кўра, Қозон хони бўлган. Ўша йили укаси — Қрим хони Муҳаммад Гарай билан биргаликда Москва князлигига ҳарбий юриш қилиб, Москвани эгаллаган.

    Москва буюк князи Василий III Қрим хонига ҳар йили ўлпон тўлаб туриш мажбуриятини олган. Бироқ, Москва князлиги Қозон устига ҳарбий юриш қилишга тайёргарлик кўраётганлиги учун Қозон хонлиги билан Усмонли турк султонлиги ўртасида ўзаро шартнома тузилган. С.Г. ўз ўрнига акасининг ўғли — 13 ёшли жияни Сафо Гарайни қўйиб, 1524 й. баҳорда Истанбулга борган ва султондан ҳарбий ёрдам сўраган. С.Г. бирмунча муддат Истанбулда турган. С.Г. Қрим хони бўлгач (1532), Қозон хонлиги билан ўзаро иттифоқ тузган (1533). Ўзига қарши чиққан Ислом Гарай билан курашган (1532— 37). Москва (1541), Қуйи Волга (154647) ва Шим. Кавказ (1551)га харбий юришлар уюштирган. Сарой фитнаси натижасида ўлдирилган.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.