Sölak bezlari
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 830–831-b. — ziyouz.com
Sölak bezlari - oğiz böşliğiga sölak çiqaradigan hazm bezlari; bular oğiz böşliği şilliq qavatida (lab, lunj, tanglay va tilda) joylaşgan. Evolyutsion jihatdan oğiz böşliğining rivojlanişi bilan boğlangan. Dastlab funksional Sb. haşarotlarda paydo bölib, ovqat hazm qiliş sistemasining oldingi kismida joylaşgan. Ayrim hayvonlarning Sb. zaharli moddali (mas, ayrim ilonlar zahari) yoki qon ivişining oldini oladigan (mas, zuluklarda girudin) sekret işlab çiqaradi. Serozli va şilliq sölak ajratadigan bezlar hamda aralaş bezlarfarq qilinadi. Bulardan taşqari yana 3 juft — quloq oldi, til osti va jağ osti Sb. bor. Odamda quloq oldi S.b.ning (taşqi eşituv yöllarining oldida joylaşgan) yöli oğiz böşliğining kiriş qismiga, jağ osti S.b.ning (pastki jağda) yöli til ostiga oçilgan. Til osti S b.ning yöli jağ osti S.b. bilan qöşilib ketgan. S. b.ning sekreti (sölak) ovqat hazm qilişning dastlabki bosqiçida qatnaşadi. Odamda S.b. kasalliklaridan sölak toşi kasalligi, epidemik parotit va b. uçraydi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СЎЛАК БЕЗЛАРИ - оғиз бўшлиғига сўлак чиқарадиган ҳазм безлари; булар оғиз бўшлиғи шиллиқ қаватида (лаб, лунж, танглай ва тилда) жойлашган. Эволюцион жиҳатдан оғиз бўшлиғининг ривожланиши билан боғланган. Дастлаб функционал Сб. ҳашаротларда пайдо бўлиб, овқат ҳазм қилиш системасининг олдинги кисмида жойлашган. Айрим ҳайвонларнинг Сб. заҳарли моддали (мас, айрим илонлар заҳари) ёки қон ивишининг олдини оладиган (мас, зулукларда гирудин) секрет ишлаб чиқаради. Серозли ва шиллиқ сўлак ажратадиган безлар ҳамда аралаш безларфарқ қилинади. Булардан ташқари яна 3 жуфт — қулоқ олди, тил ости ва жағ ости Сб. бор. Одамда қулоқ олди С.б.нинг (ташқи эшитув йўлларининг олдида жойлашган) йўли оғиз бўшлиғининг кириш қисмига, жағ ости С.б.нинг (пастки жағда) йўли тил остига очилган. Тил ости С б.нинг йўли жағ ости С.б. билан қўшилиб кетган. С. б.нинг секрети (сўлак) овқат ҳазм қилишнинг дастлабки босқичида қатнашади. Одамда С.б. касалликларидан сўлак тоши касаллиги, эпидемик паротит ва б. учрайди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.