Solipsizm
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 500-b. — ziyouz.com
Solipsizm (lot. solus — bir, yagona va ipse — özim) — 1) voqelikda faqat inson va uning ongi mavjud, obyektiv dunyo va boşqa odamlar şu individning ongidagina mavjuddir, deb hisoblovçi falsafiy nazariya. Subyektiv idealistik ta'limotlarning hammasi S.ga moyil (Berkli, Fixte, Max va b.). S. insonning har qanday faoliyatini, şu jumladan, fanni ham ma'nosiz qilib qöyadi, çunki uning vakillari xar qanday narsa mening ongimga şunday bölib tuyuladi, xolos, deb fikr yuritişadi. Sezgnni bilişning manbai sifatida mutlaqlaştiriş S.ning gnoseologik asosi bölib xizmat qiladi; 2) etikada — öta xudbinlik, egotsentrizm ma'nosida işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СОЛИПСИЗМ (лот. solus — бир, ягона ва ipse — ўзим) — 1) воқеликда фақат инсон ва унинг онги мавжуд, объектив дунё ва бошқа одамлар шу индивиднинг онгидагина мавжуддир, деб ҳисобловчи фалсафий назария. Субъектив идеалистик таълимотларнинг ҳаммаси С.га мойил (Беркли, Фихте, Мах ва б.). С. инсоннинг ҳар қандай фаолиятини, шу жумладан, фанни ҳам маъносиз қилиб қўяди, чунки унинг вакиллари хар қандай нарса менинг онгимга шундай бўлиб туюлади, холос, деб фикр юритишади. Сезгнни билишнинг манбаи сифатида мутлақлаштириш С.нинг гносеологик асоси бўлиб хизмат қилади; 2) этикада — ўта худбинлик, эгоцентризм маъносида ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.