Somon

Somon — ezib maydalangan ğalla poyasi; yem-xaşak. Buğdoy, arpa, javdar, suli va b. ğalla ekinlarini xirmonda hökiz, ot, eşak bilan yançişda (höp) mol tuyoği ta'sirida poya ezilib, mayda S. qosil böladi. 100 kg bahorgi arpa va buğdoy S.nining töyimligi 22—33 ozuqa birligiga teng. Buğdoy va arpani kombaynda yançişda esa barglarining köp kismi yançiş jarayonida maydalanib, ventilyator şamoli ta'siridan uçib ketadi, maydalanmagan poya köp çiqadi. S.da 30—42% kletçatka, 35— 40% atrofida azotsiz ekstrakt moddalar, 1,3—2,8% protein va b. bor. Mollarga yedirişdan oldin S.ga maxsus usullarda: qaynoq suvda böktiriş, qaynoq buğda buğlaş, barda, lavlagi turpi, qirqilgan ildizmevalar bilan aralaştiriş, kaustik soda, kalsiyli soda, ammiakli suv, suyuq ammiak va ohak suvi, oş tuzi, karbamid eritmasi bilan işlov beriş uning xuşxörligi va töyimliligini oşiradi. Sdan mollar tagiga töşama uçun foydalaniladi. Şuningdek, S. mahalliy quriliş materiali hisoblanadi, somonsuvokda loyga qöşiladi, suvoqning mustahkamligi va yorilmasligini ta'minlaydi.