Sonet
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 525–526-b. — ziyouz.com
Sonet (ital. sonetto) — 14 misradan iborat turğun şe'riy şakl. S. qat'iy qonun—qoidalar asosida yaratiladi. U 4 banddan iborat bölib, 1 va 2 bandlar 4 misradan (katren), 3 va 4 bandlar 3 misradan (terset) taşkil topadi. Katrenlar, köpinça, avav avav yoki avva avva şaklida, tersetlar esa cdc dcd yoki cde cde şaklida qofiyalangan böladi. Eng muhimi — qofiyalar töla va jarangdor bölişi lozim. S faqat şaklan emas, mazmunan ham şunday talablarga javob berişi kerak. Mas, uning 1bandida asosiy fikr aytiladi, 2bandda bu fikr rivojlanadi, 3bandda yeçim, 4bandda esa xotima ifodalanadi. S 13-a.da vujudga kelgan. S.ning mustaqil şe'r turi sifatida şakllanişida F. Petrarkaning xizmati katta. Dante, P. Ronsar (152485), V. Şekspir, I. Gyote kabi şoirlar S.ning mumtoz namunalarini yaratganlar. Rossiyada ilk bor 18-a.da V. Trediakovskiy, A. Sumarokovlar, keyinçalik A. Puşkin, M. Lermontov, A. Fet kabi şoirlar, 20-a.da A. Blok, B. Bryusov, A. Axmatovalar S.lar yaratganlar. S. özbek şe'riyatida 30y.larda paydo böldi. Usmon Nosir, Barot Boyqobilov, Rauf Parfi va boşqalar S. yozganlar.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СОНЕТ (итал. sonetto) — 14 мисрадан иборат турғун шеърий шакл. С. қатъий қонун—қоидалар асосида яратилади. У 4 банддан иборат бўлиб, 1 ва 2 бандлар 4 мисрадан (катрен), 3 ва 4 бандлар 3 мисрадан (терцет) ташкил топади. Катренлар, кўпинча, авав авав ёки авва авва шаклида, терцетлар эса cdc dcd ёки cde cde шаклида қофияланган бўлади. Энг муҳими — қофиялар тўла ва жарангдор бўлиши лозим. С фақат шаклан эмас, мазмунан ҳам шундай талабларга жавоб бериши керак. Мас, унинг 1бандида асосий фикр айтилади, 2бандда бу фикр ривожланади, 3бандда ечим, 4бандда эса хотима ифодаланади. С 13-а.да вужудга келган. С.нинг мустақил шеър тури сифатида шаклланишида Ф. Петрарканинг хизмати катта. Данте, П. Ронсар (152485), В. Шекспир, И. Гёте каби шоирлар С.нинг мумтоз намуналарини яратганлар. Россияда илк бор 18-а.да В. Тредиаковский, А. Сумароковлар, кейинчалик А. Пушкин, М. Лермонтов, A. Фет каби шоирлар, 20-а.да А. Блок, B. Брюсов, А. Ахматовалар С.лар яратганлар. С. ўзбек шеъриятида 30й.ларда пайдо бўлди. Усмон Носир, Барот Бойқобилов, Рауф Парфи ва бошқалар С. ёзганлар.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.