Soplo
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 527-b. — ziyouz.com
Soplo — gaz, havo (buğ) va suyuqlikni purkaş hamda ularning oqimi yönalişi va tezligini rostlab turiş uçun möljallangan konussimon uçlik. Gidravlik turbina, bug turbinasi, forsunka, reaktiv dvigatellarda (rayemga q.) işlatiladi. S.ning köndalang kesimi töğri törtburçak (yassi S), dumaloq (öq böyiça simmetrik S.) yoki ixtiyoriy şaklda (fazoviy S.) bölişi mumkin. Sda oqim yönalişida suyuklik yoki gazning tezligi (i) uzluksiz (boşlanğiç tezlik iodan çiqişdagi tezlik ia gaça) oşib boradi (uqua). Energiyaning sak,laniş qonuniga muvofiq, tezlik oşgan sari bosim va tra pasayib boradi. S.dagi suyuqlik yoki gaz oqimini hisoblaşda ana şu xususiyatni hisobga oliş kerak böladi. S texnikada (buğ va gaz turbinalarida, raketa va havoreaktiv dvigatellarda, magnitgazodinamika qurilmalarida, samolyotlar sinaladigan aerodinamik quvurlar va b.da) keng işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СОПЛО — газ, ҳаво (буғ) ва суюқликни пуркаш ҳамда уларнинг оқими йўналиши ва тезлигини ростлаб туриш учун мўлжалланган конуссимон учлик. Гидравлик турбина, буг турбинаси, форсунка, реактив двигателларда (раемга қ.) ишлатилади. С.нинг кўндаланг кесими тўғри тўртбурчак (ясси С), думалоқ (ўқ бўйича симметрик С.) ёки ихтиёрий шаклда (фазовий С.) бўлиши мумкин. Сда оқим йўналишида суюклик ёки газнинг тезлиги (и) узлуксиз (бошланғич тезлик иодан чиқишдаги тезлик иа гача) ошиб боради (uқua). Энергиянинг сак,ланиш қонунига мувофиқ, тезлик ошган сари босим ва тра пасайиб боради. С.даги суюқлик ёки газ оқимини ҳисоблашда ана шу хусусиятни ҳисобга олиш керак бўлади. С техникада (буғ ва газ турбиналарида, ракета ва ҳавореактив двигателларда, магнитгазодинамика қурилмаларида, самолётлар синаладиган аэродинамик қувурлар ва б.да) кенг ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.